Wśród glinianych tabliczek przechowywanych w British Museum znajduje się niepozorny, zaledwie kilkucentymetrowy fragment, który mówi wprost o jednym z wydarzeń opisanych na kartach Pisma: o zdobyciu Jerozolimy przez króla Babilonu. To tak zwana Kronika Nabuchodonozora, część serii tzw. kronik babilońskich. Dla czytelnika Biblii jest ona cenna, bo pochodzi z pióra samych Babilończyków, a nie od Izraelitów, i niezależnie potwierdza ramy historyczne relacji z 2 Księgi Królewskiej.
Czym jest odkrycie
Tabliczka nosi numer inwentarzowy BM 21946 (w standardowym wydawnictwie A. K. Graysona oznaczona jako ABC 5) i bywa nazywana Kroniką Nabuchodonozora lub Kroniką Jerozolimską. Jest to prostokątna tabliczka z gliny, o wymiarach około 8,25 na 6,2 cm, zapisana neobabilońskim pismem klinowym po obu stronach. Obejmuje lata 605–594 p.n.e., czyli pierwsze lata panowania Nabuchodonozora II.
British Museum nabyło ją w 1896 roku od handlarza starożytnościami; dokładne miejsce jej wydobycia nie jest znane (tabliczka jest tzw. nieproweniencyjna). Przez ponad pół wieku pozostawała nieopublikowana. Dopiero w 1956 roku asyriolog Donald John Wiseman ogłosił jej tekst w pracy Chronicles of Chaldaean Kings (626–556 B.C.) in the British Museum. Obiekt eksponowany jest w Sali 55 (Mezopotamia) British Museum w Londynie.
Kluczowy fragment mówi, że w siódmym roku panowania, w miesiącu kislew, król Babilonu zebrał wojsko, ruszył na kraj Hatti (Syro-Palestynę) i oblegał „miasto Judy”, a drugiego dnia miesiąca adar (16 marca 597 r. p.n.e. według rachuby współczesnej) zdobył je i pojmał jego króla. Następnie ustanowił tam władcę według własnego wyboru i zabrał do Babilonu ciężką daninę.
Powiązanie z Pismem
Biblijna relacja o tym samym wydarzeniu znajduje się w 2 Księdze Królewskiej. Opisuje oblężenie Jerozolimy, poddanie się króla Joachina i uprowadzenie go do Babilonu:
„W tym czasie słudzy Nabuchodonozora, króla Babilonu, wyruszyli przeciw Jerozolimie i przyszło do oblężenia miasta. Potem sam Nabuchodonozor, król Babilonu, nadciągnął przeciw miastu, a jego słudzy je oblegali. Wtedy Joachin, król Judy, wyszedł do króla Babilonu, on i jego matka, jego słudzy, jego książęta i jego dworzanie. I król Babilonu pojmał go w ósmym roku swego panowania” (2 Krl 24,10–12, UBG).
Zgodność jest uderzająca: ten sam król (Nabuchodonozor), to samo miasto, to samo pojmanie władcy Judy i osadzenie na tronie kogoś z własnego nadania — po babilońskiej stronie ustanowienie „króla według własnego wyboru”, a po stronie biblijnej wyznaczenie Mattaniasza, przemianowanego na Sedekiasza (2 Krl 24,17). Wydarzenia z Pisma osadzają się w konkretnym, datowanym punkcie historii.
Co pewne, a co dyskutowane
Warto rozróżnić to, co ustalone, od tego, co pozostaje przedmiotem rozważań badaczy — uczciwość wobec źródeł jest tu ważniejsza niż efektowne hasła.
- Pewne: tabliczka jest autentyczna i datuje zdobycie miasta na 2 adar. Data 597 r. p.n.e. dla pierwszego zajęcia Jerozolimy jest dziś w nauce ugruntowana. Przed publikacją Wisemana część uczonych (m.in. Albright) skłaniała się ku 598 r. p.n.e.; kronika pozwoliła to doprecyzować.
- Wymaga wyjaśnienia: kronika mówi o „mieście Judy”, a nie dosłownie o „Jerozolimie”. Identyfikacja tego miasta ze stolicą Judy jest powszechnie przyjmowana (Jerozolima jako „miasto Judy”), ale to interpretacja, nie dosłowny zapis. Podobnie tekst babiloński nie podaje imienia pojmanego króla — to Pismo wskazuje, że był nim Joachin.
- Dyskutowane: kronika podaje „siódmy rok” Nabuchodonozora, a 2 Krl 24,12 — „ósmy rok”. Różnica wynika najprawdopodobniej z odmiennych systemów liczenia lat panowania (babiloński system z „rokiem wstąpienia” wobec judzkiego liczenia od pierwszego roku) oraz z różnych punktów początku roku kalendarzowego. Nie jest to sprzeczność faktów, lecz kwestia rachuby czasu.
Należy też pamiętać, że mowa tu o pierwszym zajęciu Jerozolimy (597 r. p.n.e.), a nie o zburzeniu miasta i świątyni za Sedekiasza (587/586 r. p.n.e.), które w zachowanej części kroniki nie zostało opisane.
Znaczenie
Kronika babilońska nie „udowadnia Biblii” — Pismo nie potrzebuje glinianej tabliczki, by być prawdą. Pokazuje jednak, że wydarzenia zapisane w 2 Księdze Królewskiej rozgrywały się w realnej, weryfikowalnej historii, a nie w legendarnej mgle. Babiloński skryba i natchniony autor Pisma opisują to samo uprowadzenie króla Judy z dwóch niezależnych perspektyw.
Dla wierzącego jest to wezwanie do powagi. Prorocy ostrzegali, że wygnanie przyjdzie jako sąd za odejście od Jahwe (por. 2 Krl 24,2–4), a kronika babilońska niezależnie odnotowuje moment, w którym to słowo się dopełniło. Historia potwierdza, że Jahwe działa w dziejach narodów i że Jego słowo, także to wypowiedziane przez proroków, ma swoje realne skutki w czasie i przestrzeni.
Źródła
- D. J. Wiseman, Chronicles of Chaldaean Kings (626–556 B.C.) in the British Museum, London: British Museum, 1956 (pierwsza publikacja tekstu).
- A. K. Grayson, Assyrian and Babylonian Chronicles (ABC 5 — Chronicle Concerning the Early Years of Nebuchadnezzar II).
- British Museum, obiekt BM 21946 (rejestracja 1896-04-09), Sala 55 (Mezopotamia).
- Hasło „Nebuchadnezzar Chronicle”, Wikipedia (przegląd datacji, proweniencji i literatury).
- Pismo Święte: 2 Księga Królewska 24, Uwspółcześniona Biblia Gdańska (UBG).