Rut — Moabitka, synowa Noemi, po owdowieniu przybyła z nią do Betlejem, gdzie poślubiła Boaza i urodziła Obeda, dziadka króla Dawida. Jej imieniem nazwana jest cała księga Biblii, a jej wyznanie „twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem” to jedna z najważniejszych deklaracji wiary w Piśmie. Występuje w genealogii Jeszui (Mt 1,5).
Kim była Rut w Biblii?
Rut pochodziła z Moabu — ludu wywodzącego się od Lota, sąsiadującego z Izraelem i oddającego cześć bożkowi Kemoszowi (o samym kraju czytaj: Moab w Biblii). Poślubiła Machlona, syna Elimelecha i Noemi — Izraelitów, którzy w czasie głodu przenieśli się z Betlejem do Moabu. Po około dziesięciu latach owdowiała, podobnie jak jej teściowa i szwagierka Orpa. Gdy Noemi postanowiła wrócić do ziemi Judy, Orpa została w Moabie — Rut podjęła decyzję, która na zawsze zmieniła jej życie i historię zbawienia.
Ślub wierności — „twój Bóg będzie moim Bogiem”
„Rut jednak odpowiedziała: Nie nalegaj na mnie, abym cię opuściła i odeszła od ciebie. Gdziekolwiek bowiem pójdziesz i ja pójdę, a gdziekolwiek zamieszkasz i ja zamieszkam. Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem. Gdzie ty umrzesz, tam i ja umrę, i tam będę pogrzebana. Niech mi to Pan uczyni i niech do tego dorzuci, jeśli coś innego niż śmierć oddzieli mnie od ciebie” (Rut 1,16–17, UBG)
To nie była deklaracja uczuć, lecz świadome przejście przymierzowe: Rut porzuciła swój lud, swoją ziemię i swoich bogów, wybierając Jahwe, Boga Izraela. Uczyniła to w najgorszym możliwym momencie — u boku zubożałej wdowy, bez perspektyw na męża i dom. Właśnie dlatego jej wybór ma taką wagę: nie szła za błogosławieństwem, szła za Bogiem.
Rut na polu Boaza
W Betlejem Rut sama podjęła inicjatywę, korzystając z prawa Tory pozwalającego ubogim zbierać pokłosie: „Pozwól mi pójść na pole zbierać kłosy za tym, w którego oczach znajdę łaskę” (Rut 2,2). Trafiła na pole Boaza, zamożnego krewnego Elimelecha, który wiedział już o jej wierności: „Dokładnie opowiedziano mi o wszystkim, co uczyniłaś dla swojej teściowej po śmierci swego męża, i to, jak opuściłaś swego ojca i swą matkę oraz ziemię, w której się urodziłaś, i przyszłaś do ludu, którego przedtem nie znałaś” (Rut 2,11). Jego błogosławieństwo streszcza całą księgę: „Niech Pan wynagrodzi twój uczynek i niech będzie pełna twoja zapłata od Pana, Boga Izraela, pod którego skrzydła przyszłaś się schronić” (Rut 2,12).
Goel — wykup, który stał się małżeństwem
Boaz był dla rodziny Elimelecha powinowatym-wykupicielem (hebr. goel) — krewnym, na którym zgodnie z Torą spoczywał obowiązek ratowania majątku i potomstwa zmarłego (por. prawo lewiratu w Pwt 25,5). Prowadzona radą Noemi, Rut poprosiła Boaza na klepisku, by „rozciągnął nad nią swoje skrzydło” — czyli formalnie wziął ją pod opiekę jako wykupiciel. Boaz dopełnił wszystkich wymogów prawa przy bramie miasta — bliższy krewny zrzekł się prawa wykupu — i poślubił Rut. Historia Rut i Boaza to modelowy obraz tego, jak działa biblijne odkupienie: wykupiciel musi być spokrewniony, musi mieć na wykup środki i musi chcieć wykupić.
Rut w genealogii Dawida i Jeszui
Małżeństwu Rut i Boaza narodził się syn: „I nadały mu imię Obed. On to jest ojcem Jessego, ojca Dawida” (Rut 4,17). Moabitka stała się prababką największego króla Izraela — Dawida — a Ewangelia Mateusza wymienia ją z imienia w rodowodzie Jeszui (Jezusa): „A Salmon spłodził z Rachab Booza, a Booz spłodził z Rut Obeda, a Obed spłodził Jessego” (Mt 1,5). Rut jest jedną z zaledwie kilku kobiet w tej genealogii — obok m.in. Rachab, również poganki, która uwierzyła w Boga Izraela. To mocne świadectwo, że przynależność do ludu Jahwe od zawsze rozstrzygała się przez wiarę i przymierze, nie przez samo urodzenie.
Co znaczy imię Rut?
Hebrajskie רוּת (Rut) łączy się najczęściej z rzeczownikiem re’ut — „przyjaźń, towarzyszka” (od rdzenia oznaczającego bliskie towarzyszenie). Imię doskonale streszcza jej charakter: Rut to ta, która przylgnęła — do Noemi, do ludu Izraela i do Jahwe. Tekst hebrajski księgi możesz sprawdzić słowo po słowie w interlinii Księgi Rut.
Czego uczy księga Rut?
Po pierwsze — wiara to decyzja przymierza, nie pochodzenie: Moabitka przez wybór Jahwe weszła do rodowodu Mesjasza. Po drugie — Bóg prowadzi historię przez zwykłą wierność (hebr. chesed, zob. konkordancja H2617): lojalność synowej, uczciwość gospodarza, prawo chroniące wdowy. Po trzecie — postać wykupiciela (goel) zapowiada odkupienie, które w pełni objawiło się w Jeszui. Szersze tło znajdziesz w encyklopedii: Księga Rut i w artykule o Noemi.