Ewangelia według Łukasza przenosi nas w górzyste tereny Judei, gdzie rozegrały się jedne z najbardziej intymnych, a zarazem przełomowych wydarzeń w historii zbawienia. To tam Maria, nosząca pod sercem Mesjasza imieniem Jeszua (Jezus), udała się w daleką drogę, by spotkać swoją krewną Elżbietę. Tradycja chrześcijańska, sięgająca okresu bizantyjskiego, identyfikuje to malownicze miejsce jako Ain Karem. Choć współczesne kościoły wznoszące się w tej okolicy są dziełem nowożytnym, pod ich fundamentami archeolodzy odnaleźli ślady codziennego życia z czasów Drugiej Świątyni, które rzucają cenne światło na realia nowotestamentowe.
Czym jest to odkrycie
Ain Karem (Ain Karim) to urokliwa miejscowość położona około 7,5 kilometra na zachód od Jerozolimy. W tym rejonie znajdują się dwa kluczowe stanowiska archeologiczne powiązane z tradycją wczesnochrześcijańską: Kościół Nawiedzenia oraz Kościół św. Jana Chrzciciela. Podczas prac wykopaliskowych prowadzonych na tych terenach odkryto pozostałości datowane na I wiek n.e. – okres, w którym żyli Zachariasz, Elżbieta i Maria.
Pod strukturą Kościoła Nawiedzenia odnaleziono starożytne schody wykute w skale, które zostały zidentyfikowane jako żydowska łaźnia rytualna (mikwa), a także starożytną cysternę na wodę. Ponadto archeolodzy natrafili na pozostałości dwóch kaplic z okresu bizantyjskiego. Kaplice te, zdobione mozaikami, stanowią materialny dowód na to, że wczesne wspólnoty chrześcijańskie czciły to miejsce jako dom Zachariasza i Elżbiety. Obecne świątynie stojące na tych stanowiskach to projekty znanego włoskiego architekta Antonio Barluzziego, które ukończono w latach 1938–1955.
Powiązanie z Pismem
Pismo Święte wskazuje, że po zwiastowaniu Maria udała się pośpiesznie do nienazwanego z nazwy miasta w górach Judy. To właśnie tam doszło do spotkania dwóch matek i niezwykłego proroctwa Elżbiety na widok matki swego Pana.
„W tych dniach Maria wstała i poszła z pośpiechem w góry do miasta w Judei. Weszła do domu Zachariasza i pozdrowiła Elżbietę.” — Łk 1,39-40 (UBG)
Radość spotkania dopełniła się kilka miesięcy później, gdy Elżbieta urodziła syna, który miał przygotować drogę dla nadchodzącego zbawienia przygotowanego przez Boga Jahwe (PAN).
„Dla Elżbiety zaś nadszedł czas porodu i urodziła syna.” — Łk 1,57 (UBG)
Badania w Ain Karem potwierdzają, że w I wieku n.e. istniała tu dobrze prosperująca osada żydowska o charakterze rolniczym. Obecność rytualnej mikwy bezpośrednio wskazuje na przestrzeganie biblijnych praw o czystości przez ówczesnych mieszkańców, co doskonale harmonizuje z opisem Łukasza przedstawiającym Zachariasza i Elżbietę jako ludzi nienagannie zachowujących przykazania Boże.
Co pewne, a co dyskutowane
Z perspektywy rzetelności naukowej status identyfikacji Ain Karem należy określić jako mieszany. Do faktów pewnych należy zaliczyć istnienie w tym miejscu żydowskiej osady w I wieku n.e., co potwierdzają znaleziska ceramiki, mikwy, tłoczni oliwek oraz grobowców z okresu Drugiej Świątyni. Nie ulega wątpliwości, że od czasów bizantyjskich (około V wieku) miejsce to było celem pielgrzymek chrześcijan wierzących, iż to tutaj mieszkał ród kapłański Zachariasza.
Z drugiej strony, identyfikacja ta opiera się wyłącznie na tradycji. Do tej pory w Ain Karem nie odnaleziono żadnej inskrypcji z I wieku n.e., która wprost wymieniałaby imiona Zachariasza, Elżbiety czy Jana Chrzciciela. Ewangelista Łukasz posługuje się ogólnym określeniem „miasto Judy” (Łk 1,39), co sprawia, że część badaczy wskazuje na inne potencjalne lokalizacje w regionie górzystym Hebronu, skąd tradycyjnie mogli pochodzić kapłani.
Znaczenie
Dla badaczy Biblii stojących na gruncie Pisma jako najwyższego autorytetu, Ain Karem stanowi doskonałą ilustrację tła historycznego Ewangelii. Choć brak jednoznacznej inskrypcji uniemożliwia stuprocentowe potwierdzenie, że to właśnie w tym konkretnym domu narodził się Jan Chrzciciel, odkryte mikwy i cysterny dowodzą autentyczności realiów kulturowych opisanych przez Łukasza.
Odkrycia te pokazują, że przekaz nowotestamentowy nie jest zakorzeniony w mitach, lecz w rzeczywistej geografii i kulturze starożytnej Judei. Pozostałości z I wieku w Ain Karem pozwalają nam lepiej wyobrazić sobie codzienne życie bogobojnych rodzin kapłańskich, które wyczekiwały pocieszenia Izraela i wypełnienia obietnic danych przez Boga Jahwe.