Odpowiedź w skrócie: Medytacja sama w sobie nie jest grzechem — Biblia wprost ją nakazuje, ale definiuje zupełnie inaczej niż Wschód: to rozmyślanie nad Słowem Bożym „we dnie i w nocy” (Joz 1,8), a więc napełnianie umysłu treścią, nie jego opróżnianie. Grzechem jest natomiast przejmowanie praktyk zbudowanych na obcym kulcie: medytacji wschodniej, w której umysł się opróżnia, oraz jogi jako ścieżki duchowej wyrosłej z hinduizmu. Pismo zabrania pytać: „W jaki sposób te narody służyły swoim bogom? Tak samo i ja uczynię” (Pwt 12,30). Samo rozciąganie ciała bez duchowej otoczki to inna rozmowa — trzeba tylko uczciwie sprawdzić, czy ta otoczka na pewno została za drzwiami.
Co mówi Pismo o medytacji?
Zacznijmy od zaskoczenia: Biblia jest zdecydowanie „za” medytacją. Bóg mówi do Jozuego:
„Niech ta księga Prawa nie oddala się od twoich ust, ale rozmyślaj o niej we dnie i w nocy, abyś pilnował wypełnienia wszystkiego, co w niej jest napisane. Wtedy bowiem poszczęści się twojej drodze i będzie ci się wiodło” (Joz 1,8, UBG).
Tym samym obrazem otwiera się cały Psałterz:
„Błogosławiony człowiek, który nie idzie za radą niegodziwych, nie stoi na drodze grzeszników i nie zasiada w gronie szyderców; Lecz ma upodobanie w prawie Pana i nad jego prawem rozmyśla we dnie i w nocy” (Ps 1,1–2, UBG).
Medytacja biblijna ma więc zawsze treść i adresata: Słowo Jahwe, które się czyta, powtarza, przeżuwa i zamienia w modlitwę oraz posłuszeństwo. Paweł streszcza tę samą zasadę listą tematów: „co prawdziwe, co uczciwe, co sprawiedliwe, co czyste, co miłe, co chwalebne” — i kończy poleceniem: „o tym myślcie” (Flp 4,8). Umysł wierzącego ma być pełny, nie pusty.
Medytacja wschodnia i joga: skąd wyrosły i gdzie jest problem?
Medytacja wschodnia idzie w dokładnie przeciwnym kierunku: jej celem jest opróżnienie umysłu, wygaszenie myśli, rozpuszczenie własnego „ja” — często z pomocą mantry, czyli powtarzanego słowa, które w oryginale bywa imieniem lub przywołaniem bóstwa. Joga zaś nie jest z pochodzenia gimnastyką: to hinduistyczna ścieżka duchowa, w której pozycje ciała i oddech służą zjednoczeniu z bóstwem, a elementy takie jak „powitanie słońca” mają rodowód kultowy. Tora przewidziała tę pokusę — podglądania, jak inne narody praktykują swoją duchowość, by przenieść to do służby Bogu:
„nie pytaj się też o ich bogów, mówiąc: W jaki sposób te narody służyły swoim bogom? Tak samo i ja uczynię” (Pwt 12,30, UBG).
Nowy Testament mówi to samo językiem uczty: „Nie możecie pić kielicha Pana i kielicha demonów” (1Kor 10,21). Duchowość nie jest neutralnym narzędziem, które można podłączyć do dowolnego boga — praktyka zbudowana jako kult nie przestaje nim być tylko dlatego, że my traktujemy ją „relaksacyjnie”.
A co z samym rozciąganiem, oddechem i dbaniem o kręgosłup? Paweł pisze z lekkim przymrużeniem oka: „Ćwiczenie cielesne bowiem przynosi niewiele pożytku, lecz pobożność do wszystkiego jest przydatna” (1Tm 4,8) — ćwiczyć wolno i warto, tylko nie róbmy z tego religii. Rozciąganie, fizjoterapia czy trening oddechowy bez mantr, czakr i „energii” to po prostu troska o ciało. Granica przebiega tam, gdzie zaczyna się warstwa duchowa — a w klasycznej jodze ona nie jest dodatkiem, lecz rdzeniem. Dlatego lepsze od pytania „czy mi wolno” jest pytanie: „czyj to kielich?”.
Co z tym zrobić w praktyce?
Jeśli praktykowałeś jogę lub wschodnią medytację — także nieświadomie, „bo wszyscy chodzą” — nie potrzebujesz spirali wstydu, tylko prostej drogi powrotu: „Jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy, aby nam przebaczyć grzechy i oczyścić nas z wszelkiej nieprawości” (1J 1,9). Wyznaj, zostaw i idź dalej bez oglądania się z lękiem: „Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga” (Ef 2,8–9).
Potem zrób coś lepszego niż samo odcięcie: zastąp praktykę praktyką. Weź jeden psalm, czytaj powoli, zatrzymaj się przy jednym zdaniu, powtarzaj je, módl się nim — to jest medytacja, którą Pismo nazywa drogą błogosławieństwa (Ps 1,1–2). Jeszua (Jezus) sam szukał miejsc odosobnionych na modlitwę (zob. Mk 1,35) — cisza i skupienie są jak najbardziej biblijne, pod warunkiem że w tej ciszy słuchamy Boga, a nie pustki. Ciału daj ruch bez liturgii: spacer, rozciąganie, zwykły trening. A wyciszenie, którego wielu szuka w „om”, znajdziesz w czymś znacznie lepszym niż pustka — w obecności Boga, który mówi. Umysł opróżniony jest tylko cichy; umysł napełniony Słowem jest naprawdę spokojny.
Powiązane pytania: Co Biblia mówi o wróżbach, horoskopach i tarocie? · Co Biblia mówi o poście? · Co Biblia mówi o depresji i lęku? · Sny w Biblii — co oznaczają?