Jom Kippur, czyli Dzień Pojednania, to najświętszy dzień w biblijnym kalendarzu, obchodzony dziesiątego dnia siódmego miesiąca. Został ustanowiony przez Boga Jahwe jako czas ścisłego postu, całkowitego odpoczynku i oczyszczenia z grzechów. W Nowym Przymierzu wskazuje na ostateczne dzieło odkupienia i arcykapłańską służbę Jeszui (Jezusa) w niebiańskiej świątyni.
Powszechne spojrzenie a biblijne korzenie
W powszechnej świadomości chrześcijańskiej Jom Kippur funkcjonuje niemal wyłącznie jako żydowskie święto narodowe, kojarzone z postem i modlitwą w synagodze. Większość kościołów historycznych uważa, że starotestamentowe święta zostały całkowicie zniesione, a temat pojednania człowieka z Bogiem realizuje się w ich tradycji poprzez obchody Wielkiego Piątku lub Wielkanocy (często przesiąkniętej elementami pochodzenia pogańskiego).
Pismo Święte ukazuje jednak Dzień Pojednania nie jako tradycję ludzką czy wyłączną własność jednego narodu, lecz jako jedno z wyznaczonych świąt (hebr. moadim – wyznaczone czasy) samego Boga. W Księdze Kapłańskiej czytamy: „Lecz dziesiątego dnia tego siódmego miesiąca będzie Dzień Przebłagania. Będzie to dla was święte zgromadzenie; będziecie trapić swoje dusze i składać Jahwe ofiarę spalaną. W tym dniu nie będziecie wykonywać żadnej pracy, gdyż jest to Dzień Przebłagania, żeby dokonano dla was przebłagania przed Jahwe, waszym Bogiem” (Kpł 23,27-28). Warto przy tym zaznaczyć, że w wielu polskich przekładach biblijnych tytuł „Pan” zastępuje oryginalne imię własne Boga – Jahwe.
Znaczenie i obchody w Starym Przymierzu
W czasach biblijnego Izraela Jom Kippur był jedynym dniem w roku, kiedy arcykapłan mógł przekroczyć zasłonę i wejść do Miejsca Najświętszego w ziemskiej świątyni. Jego zadaniem było dokonanie rytualnego oczyszczenia całego narodu, kapłanów oraz samego sanktuarium z nagromadzonych grzechów. Kluczowym elementem był rytuał dwóch kozłów. Krew jednego z nich stanowiła ofiarę za grzechy przed Bogiem, natomiast na drugiego kozła (zwanego kozłem dla Azazela) arcykapłan symbolicznie przenosił wyznane winy ludu, po czym wypędzano go na pustynię.
Celem tego dnia było całkowite oczyszczenie: „Bo w tym dniu kapłan dokona za was przebłagania, aby was oczyścić od wszystkich waszych grzechów, abyście byli oczyszczeni przed Jahwe” (Kpł 16,30).
Dla każdego wierzącego Jom Kippur wiązał się z konkretnymi wymaganiami Prawa Bożego. Po pierwsze, był to czas „ukarzania dusz”, co w języku biblijnym oznacza ścisły post (całkowite powstrzymanie się od jedzenia i picia) oraz głęboką pokutę. Po drugie, obowiązywał absolutny zakaz pracy, dokładnie taki sam, jak w cotygodniowy sabat (siódmy dzień tygodnia, czyli sobotę). Pismo nazywa ten dzień wyjątkowo uroczyście: „Będzie to dla was szabat odpoczynku i będziecie trapić swoje dusze” (Kpł 23,32).
Jom Kippur a służba Jeszui (Jezusa)
Tradycja kościelna często uczy, że ofiara Mesjasza na krzyżu anulowała Torę (Prawo Boże). Jednak z biblijnej perspektywy łaska nie znosi posłuszeństwa, a ziemskie święta są proroczym „cieniem rzeczy przyszłych”.
List do Hebrajczyków szczegółowo wyjaśnia, że ziemska świątynia i posługa kapłańska były jedynie obrazem rzeczywistości niebiańskiej. Jeszua (Jezus) jako boski Mesjasz i nasz wieczny Arcykapłan zrealizował to, na co wskazywał Dzień Pojednania. Po swoim zmartwychwstaniu i wniebowstąpieniu nie wszedł do ziemskiego budynku, lecz do samej obecności Boga w niebie: „Lecz Chrystus, gdy przyszedł jako najwyższy kapłan dóbr przyszłych […] Ani nie przez krew kozłów i cieląt, ale przez własną krew wszedł raz do Miejsca Najświętszego, zdobywszy wieczne odkupienie” (Hbr 9,11-12).
Jego służba w niebiańskim sanktuarium jest ostatecznym wypełnieniem Jom Kippur. Przynosi ona prawdziwe oczyszczenie z grzechów tym, którzy w Nim pokładają ufność, odwracają się od grzechu i trwają w posłuszeństwie przykazaniom Bożym.
Czy Dzień Pojednania dotyczy nas dzisiaj?
Ponieważ Prawo Boże nie zostało zniesione, święta ustanowione przez Jahwe nadal mają głęboki sens dla nowotestamentowych wierzących. Pierwsi naśladowcy Jeszui, opierając się na sola scriptura, nie obchodzili świąt pochodzenia pogańskiego, ale żyli w rytmie biblijnych moadim. Dzieje Apostolskie wspominają o Dniu Pojednania po prostu jako o „Poście”, co dowodzi, że był on naturalną częścią kalendarza wczesnego Kościoła, a nie odrzuconym przeżytkiem: „Gdy upłynęło wiele czasu i żegluga stała się niebezpieczna, bo minął już post, Paweł ich przestrzegał” (Dz 27,9).
Dziś obchody Jom Kippur nie wymagają składania ofiar ze zwierząt ani posługi ziemskich kapłanów, ponieważ doskonałą i ostateczną ofiarę złożył Jeszua. Niemniej jednak, jest to wciąż aktualny, święty czas wyznaczony przez Boga. To dzień przeznaczony na post, powstrzymanie się od pracy zarobkowej, głęboki rachunek sumienia i pojednanie. Wymiar proroczy tego święta przypomina nam również o nadchodzącym sądzie ostatecznym, kiedy to grzech zostanie całkowicie i ostatecznie usunięty z wszechświata.
Podsumowanie
Jom Kippur to ustanowiony przez Boga Jahwe święty czas głębokiej pokuty, ścisłego postu i całkowitego odpoczynku. W Starym Przymierzu wiązał się z corocznym oczyszczeniem ziemskiej świątyni oraz ludu Izraela. W Nowym Przymierzu wskazuje na doskonałą ofiarę i arcykapłańską służbę Jeszui (Jezusa) w niebie, a jego zachowywanie do dziś jest wyrazem posłuszeństwa niezmiennemu Prawu Bożemu i pragnienia życia w czystości przed Stwórcą.