Definicja
Termin cedaka (hebr. צְדָקָה) wywodzi się od rdzenia cedek (צֶדֶק), oznaczającego sprawiedliwość, prawość i rzetelność. W biblijnym rozumieniu nie jest to jedynie abstrakcyjne pojęcie moralne czy prawnicza bezstronność, jak ma to miejsce w kulturze zachodniej, ale praktyczne działanie zgodne z wolą i standardami Boga. Obejmuje ono zarówno ogólne prawe postępowanie, jak i czynną miłość bliźniego, wyrażającą się w dobroczynności, opiece nad słabszymi i jałmużnie. W myśli biblijnej sprawiedliwość przed Bogiem i miłosierdzie wobec ludzi stanowią nierozerwalny element właściwego życia.
Podstawa biblijna
Pojęcie to przewija się przez całe Pismo Święte, definiując właściwą postawę człowieka wobec Stwórcy, którym jest Jahwe (PAN) (PAN – polskie przekłady, w tym UBG, oddają to imię własne słowem „Pan”). Prawość ta wynika z posłuszeństwa Jego nakazom.
„I będzie to nasza sprawiedliwość, gdy będziemy przestrzegać wszystkich tych przykazań i wypełniać je przed Jahwe, naszym Bogiem, tak jak nam nakazał.” — Pwt 6,25 (UBG)
Pismo wielokrotnie podkreśla, że praktyczna sprawiedliwość i miłosierdzie są dla Boga ważniejsze niż same rytuały.
„Czynienie sprawiedliwości i sądu bardziej się podobają Jahwe niż ofiara.” — Prz 21,3 (UBG)
Podstawę przypisania człowiekowi sprawiedliwości (cedaka) przed Bogiem stanowi wiara, co ukazuje przykład Abrahama, który uwierzył, a zostało mu to poczytane za prawość (Rdz 15,6). Tora nakazuje również oddawanie zastawu ubogiemu przed zachodem słońca, co przed Bogiem jest wprost nazwane aktem sprawiedliwości (Pwt 24,13). Z kolei Jeszua (Jezus) w swoim nauczaniu utożsamia praktykowanie sprawiedliwości z konkretnymi uczynkami miłosierdzia, takimi jak wsparcie dla ubogich, przestrzegając jednak przed czynieniem tego z obłudy i na pokaz (Mt 6,1).
Znaczenie w Hebrew Roots
W perspektywie hebrajskich korzeni wiary, cedaka jest naturalnym owocem trwania w przymierzu z Bogiem i radosnego posłuszeństwa Jego Torze. Prorocy wielokrotnie napominali Izraela, że same ofiary czy zachowywanie świąt bez czynnej sprawiedliwości społecznej – bez obrony wdowy, sieroty czy przybysza – są w oczach Boga bezwartościowe (Iz 1,16-17). Jeszua, jako doskonały Mesjasz, wypełnił ten standard w pełni, pokazując, że prawdziwa prawość wypływa z przemienionego serca. Łaska, której dostępujemy, absolutnie nie znosi posłuszeństwa Bożemu Prawu, lecz daje moc do jego właściwego wypełniania. Tym samym cedaka to nie jest opcjonalny, dobrowolny akt filantropii, lecz święty obowiązek wierzącego. Stanowi ona widoczny, praktyczny dowód żywej wiary, bez którego deklaracje o miłości do Jahwe pozostają martwe (Jk 2,14-17).
Powiązane pojęcia
- Tora – Boże Prawo, które definiuje obiektywne standardy sprawiedliwości i prawości, jakich Jahwe oczekuje od swojego ludu.
- Chesed – Łaskawość i lojalna miłość, która w biblijnym ujęciu ściśle współpracuje z cedaka w budowaniu relacji międzyludzkich.
- Jeszua – Mesjasz, który swoim życiem, śmiercią i nauczaniem ukazał doskonały wzór praktykowania Bożej sprawiedliwości.
- Micwa – Przykazanie; w biblijnej mentalności czynienie sprawiedliwości i wspieranie ubogich jest traktowane jako fundamentalny obowiązek i nakaz Boga.
Studiuj dalej w narzędziach:
- Biblia interlinearna — tekst hebrajski/grecki z numeracją Stronga i morfologią.
- Konkordancja Stronga H6666 „sprawiedliwość (cedaka)” — wszystkie wystąpienia słowa w Piśmie.