Księga Psalmów 106 to psalm historyczny, stanowiący dopełnienie Psalmu 105: tam sławiono wierność Boga, tu wyznaje się niewierność Izraela. Psalmista przyznaje, że lud grzeszył jak jego ojcowie, i wylicza kolejne bunty od Morza Czerwonego po Kanaan, ukazując zarazem cierpliwe miłosierdzie Boga, który mimo wszystko pamiętał o przymierzu.
O czym jest Psalm 106?
Psalm zaczyna się uwielbieniem: „Wysławiajcie Pana, bo jest dobry, bo jego miłosierdzie trwa na wieki”, oraz prośbą, by Bóg nawiedził modlącego swoim zbawieniem, aby widział szczęście wybranych. Zaraz jednak następuje zbiorowe wyznanie winy: „Zgrzeszyliśmy wraz z naszymi ojcami, popełniliśmy nieprawość i postąpiliśmy niegodziwie”. To wyznanie wyznacza ton całego utworu — nie triumf, lecz pokorne rozliczenie z dziejami grzechu.
Główna część to katalog buntów. Ojcowie w Egipcie nie zrozumieli cudów i buntowali się nad Morzem Czerwonym, a jednak Bóg ich wybawił przez wzgląd na swoje imię. Szybko zapomnieli o Jego dziełach: pałali żądzą na pustyni, zazdrościli Mojżeszowi i Aaronowi, zrobili cielca na Horebie i zamienili swą chwałę na podobieństwo wołu. Wzgardzili wspaniałą ziemią, nie wierząc słowu, przyłączyli się do Baal-Peor i jedli ofiary składane umarłym, aż powstał Pinchas i plaga ustała. Rozgniewali Boga u wód Meriba, a po wejściu do Kanaanu zmieszali się z narodami, służyli ich bożkom, a nawet ofiarowali demonom swoich synów i córki, kalając ziemię niewinną krwią.
Mimo to psalm ukazuje niezmordowane miłosierdzie Boga. Choć wydał lud w ręce pogan i pozwolił, by go uciskano, wielokrotnie go ocalał, a gdy wołał, wejrzał na jego ucisk. „Przypomniał sobie bowiem o swoim przymierzu z nimi i pożałował według swej wielkiej litości”, wzbudzając litość nawet u tych, którzy uprowadzili go w niewolę. Utwór kończy prośba: „Wybaw nas, Panie, nasz Boże, i zgromadź nas spośród pogan”, oraz doksologia błogosławiąca Pana, Boga Izraela, na którą cały lud ma odpowiedzieć: „Amen. Alleluja”.
Kluczowe wersety
„Zgrzeszyliśmy wraz z naszymi ojcami, popełniliśmy nieprawość i postąpiliśmy niegodziwie.” — Ps 106,6 (UBG)
„Wybaw nas, Panie, nasz Boże, i zgromadź nas spośród pogan, abyśmy wysławiali twoje święte imię i chlubili się twoją chwałą.” — Ps 106,47 (UBG)
Główne motywy i obrazy
Wyznanie winy — słowa „zgrzeszyliśmy wraz z naszymi ojcami” nadają psalmowi charakter zbiorowej spowiedzi, nie samousprawiedliwienia.
Bunt nad Morzem Czerwonym — zapomnienie o cudach tuż po wybawieniu otwiera łańcuch niewierności ludu.
Cielec na Horebie — zamiana Bożej chwały na „podobieństwo wołu jedzącego trawę” obrazuje bałwochwalczą niepamięć.
Wstawiennictwo Mojżesza i Pinchasa — mężowie stający w wyłomie odwracają gniew Boży i powstrzymują plagę.
Zmieszanie z narodami — służba bożkom i ofiary z dzieci pokazują, jak nieposłuszeństwo prowadzi do skalania ziemi.
Miłosierdzie pamiętające przymierze — Bóg wielokrotnie ocala lud i lituje się nad nim ze względu na swoje przymierze.
Główna myśl psalmu
Psalm 106 to szczera spowiedź narodu, który raz po raz zawodził swojego Boga. Zestawiony z Psalmem 105, tworzy dwugłos: tam nieustanna wierność Boga, tu uporczywa niewierność Izraela — od Morza Czerwonego, przez cielca i Baal-Peor, po bałwochwalstwo w Kanaanie. Nad ciągiem grzechów góruje jednak miłosierdzie Pana, który pamięta o przymierzu, wielokrotnie ocala lud i wzbudza litość nawet u jego ciemięzców. Wyznanie win prowadzi do prośby o wybawienie i zgromadzenie z rozproszenia, a całość zamyka doksologia. Psalm uczy, że trwałą nadzieją nie jest zasługa człowieka, lecz wierność i litość Boga.
Powiązane
- Czytaj słowo po słowie: Ps 106 w interlinii (hebr./grec. + UBG)
- Poprzedni: Księga Psalmów 105 — streszczenie
- Następny: Księga Psalmów 107 — streszczenie
- Wszystkie streszczenia rozdziałów