Księga Rodzaju, rozdział 50 — ostatni rozdział pierwszej księgi Tory — przynosi poruszające zwieńczenie historii patriarchów. Opisuje on uroczysty pogrzeb Jakuba w ziemi Kanaan, głębokie pojednanie Józefa z zalęknionymi braćmi oraz ostateczne zapewnienie o wierności Boga, który w przyszłości wyprowadzi synów Izraela z Egiptu. To pełne nadziei pożegnanie z pokoleniem ojców.
Co dzieje się w Księga Rodzaju 50?
Rozdział rozpoczyna się od głębokiego żalu Józefa po śmierci ojca. Na jego polecenie egipscy lekarze balsamują ciało Izraela przez czterdzieści dni, a cały Egipt przechodzi siedemdziesięciodniową żałobę. Józef, uzyskawszy zgodę faraona, wyrusza do Kanaanu, aby spełnić przysięgę złożoną ojcu. Towarzyszy mu ogromny orszak złożony ze starszych Egiptu, domowników faraona oraz całej rodziny Jakuba, z wyjątkiem dzieci i stad pozostawionych w Goszen. Po drodze, na klepisku Atad za Jordanem, odprawiają trwający siedem dni głęboki lament, co skłania Kananejczyków do nazwania tego miejsca Ebel-Misraim. Synowie Jakuba grzebią go w jaskini na polu Makpela, zakupionym niegdyś przez Abrahama, po czym wracają do Egiptu.
Po śmierci ojca bracia Józefa zaczynają obawiać się, że ten zacznie szukać pomsty za zło, które mu wyrządzili w przeszłości. Wysyłają do niego posłańców z rzekomym nakazem Jakuba, prosząc o wybaczenie ich występku jako sług Boga ich ojca. Gdy bracia osobiście upadają przed Józefem, deklarując się jako jego słudzy, Józef płacze i uspokaja ich. Wypowiada wówczas fundamentalne słowa o suwerenności Boga, wskazując, że choć oni planowali zło, Bóg obrócił je w dobro, aby ocalić życie wielu ludzi. Józef pociesza braci i obiecuje dbać o nich oraz o ich dzieci.
Józef dożywa w Egipcie wieku stu dzienięciu lat, ciesząc się widokiem swoich potomków aż do trzeciego pokolenia synów Efraima oraz synów Makira, syna Manassesa. Przed śmiercią Józef przekazuje swoim braciom prorocze zapewnienie, że Jahwe (PAN) z pewnością nawiedzi synów Izraela i wyprowadzi ich z Egiptu do ziemi obiecanej Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi. Zobowiązuje ich przysięgą, aby przy wyjściu zabrali ze sobą jego kości. Rozdział i cała Księga Rodzaju kończą się śmiercią Józefa, jego zabalsamowaniem i złożeniem do trumny w Egipcie.
Kluczowe wersety
„Obmyśliliście zło przeciwko mnie, ale Bóg obrócił to w dobro, żeby sprawić to, co się dziś dzieje, aby zachować tak wielki lud.” — Rdz 50,20 (UBG)
„Potem Józef powiedział do swoich braci: Ja umrę, ale Bóg na pewno was nawiedzi i wyprowadzi z tej ziemi do ziemi, którą przysiągł Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi.” — Rdz 50,24 (UBG)
Osoby, miejsca i wydarzenia
Józef – syn Jakuba, zarządca Egiptu, który okazuje miłosierdzie swoim braciom i przed śmiercią prorokuje o powrocie do Kanaanu.
Jakub (Izrael) – patriarcha, którego uroczysty pogrzeb w Kanaanie jednoczy całą rodzinę i egipskie elity.
Bracia Józefa – synowie Jakuba, którzy po śmierci ojca lękają się kary, lecz otrzymują przebaczenie i zapewnienie o opiece.
Kanaan (pole Makpela) – ziemia obiecana, miejsce pochówku Jakuba w jaskini zakupionej przez Abrahama od Efrona Chetyty.
Atad (Ebel-Misraim) – miejsce za Jordanem, gdzie odbyła się wielka, siedmiodniowa żałoba narodowa, nazwana przez Kananejczyków „ciężką żałobą Egipcjan”.
Egipt – miejsce tymczasowego osiedlenia i śmierci Józefa, z którego Izrael ma zostać w przyszłości wyprowadzony.
Główna myśl rozdziału
Księga Rodzaju 50 ukazuje, że suwerenny Bóg potrafi obrócić ludzkie zło i grzech w ostateczne dobro oraz ratunek dla swojego ludu. Przebaczenie, jakiego Józef udziela swoim braciom, odzwierciedla Bożą łaskę i zapowiada odkupienie. Rozdział ten kończy się ufnym spojrzeniem w przyszłość – obietnicą, że Jahwe dochowa przymierza i wyprowadzi Izraela z Egiptu do Ziemi Obiecanej.
Powiązane
- Czytaj słowo po słowie: Rdz 50 w interlinii (hebr./grec. + UBG)
- Poprzedni: Księga Rodzaju 49 — streszczenie
- Wszystkie streszczenia rozdziałów
Rozdziały: ← Księga Rodzaju 49 · Księga Rodzaju — cała księga