Definicja
Tanach (hebr. תַּנַ״ךְ) to akronim oznaczający zbiór ksiąg stanowiących hebrajską Biblię, powszechnie zwaną w chrześcijaństwie Starym Testamentem. Słowo to powstaje z pierwszych liter trzech głównych części tego zbioru: Tory (Prawo / Nauka), Newiim (Prorocy) oraz Ketuwim (Pisma). Tora obejmuje Pięcioksiąg Mojżesza, Newiim to księgi historyczne i prorockie, natomiast Ketuwim zawiera literaturę mądrościową, poezję oraz późniejsze pisma. Dla autorów biblijnych i pierwotnego Kościoła to właśnie Tanach stanowił kompletne i jedyne autorytatywne Pismo Święte.
Podstawa biblijna
Pojęcie podziału hebrajskich Pism na trzy części jest poświadczone w Nowym Testamencie. Sam Jeszua (Jezus) odwoływał się do takiego układu, potwierdzając autorytet całego Tanachu i wskazując, że o Nim świadczy:
„Potem powiedział do nich: To są słowa, które mówiłem do was, będąc jeszcze z wami, że musi się wypełnić wszystko, co jest o mnie napisane w Prawie Mojżesza, u Proroków i w Psalmach.” — Łk 24,44 (UBG)
Dla apostołów to właśnie hebrajskie księgi były natchnionym słowem, w którym objawił się Jahwe (PAN). Potwierdza to apostoł Paweł, pisząc o pismach dostępnych w tamtym czasie:
„Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne do nauki, do strofowania, do poprawiania, do wychowywania w sprawiedliwości;” — 2Tm 3,16 (UBG)
Ponadto, Pismo wielokrotnie określane jest mianem „Prawa i Proroków”, co stanowi krótsze odniesienie do całego Tanachu jako fundamentu wiary (Mt 5,17; Dz 24,14).
Znaczenie w Hebrew Roots
W perspektywie hebrajskich korzeni wiary, Tanach jest absolutnym fundamentem objawienia Jahwe. Nowy Testament (Pisma Mesjańskie) nie zastępuje hebrajskiej Biblii, lecz stanowi jej kontynuację, wypełnienie oraz autorytatywny komentarz spisany przez apostołów. Niezwykle istotne jest odrzucenie popularnego, lecz błędnego poglądu, jakoby Tanach (a w szczególności Tora) był „zniesionym zakonem”. Jeszua wyraźnie podkreślił, że nie przyszedł znieść Prawa ani Proroków (Mt 5,17-18). Łaska nie zwalnia z posłuszeństwa, dlatego biblijna etyka, wyznaczone czasy (moadim) czy prawa dietetyczne (kaszrut) ustanowione w Tanachu pozostają aktualnym drogowskazem i normą dla wierzących. Choć tradycja rabiniczna (jak Talmud czy midrasze) dostarcza cennego tła historycznego, językowego i kulturowego do zrozumienia Tanachu, musi być traktowana krytycznie. Wszelka nauka ludzka musi ustąpić przed autorytetem Pisma, zgodnie z zasadą Sola scriptura.
Powiązane pojęcia
- Tora – pierwsza i najważniejsza część Tanachu, zawierająca fundamentalne pouczenia i Prawo Boże.
- Jeszua – obiecywany Mesjasz, o którym prorokowały wszystkie trzy części hebrajskiej Biblii.
- Talmud – zbiór tradycji rabinicznej, który stanowi tło historyczne, ale w przeciwieństwie do Tanachu nie posiada autorytetu natchnionego Pisma.
- Ewangelia Łukasza – księga, w której znajduje się bezpośrednie potwierdzenie trójdzielnego podziału hebrajskiej Biblii.
Studiuj dalej w narzędziach:
- Biblia interlinearna — tekst hebrajski/grecki z numeracją Stronga i morfologią.
- Konkordancja Stronga — przeszukaj wystąpienia słów oryginału w całej Biblii.