Postać faraona Necho II oraz tragiczne w skutkach starcie pod Megiddo, w którym zginął sprawiedliwy król Judy, Jozjasz, to jedne z najlepiej udokumentowanych wydarzeń epoki biblijnej. Zbieżność relacji historycznych zawartych w Słowie Bożym z niezależnymi źródłami egipskimi oraz babilońskimi stanowi klasyczny przykład tego, jak rzetelne badania nad starożytnym Bliskim Wschodem rzucają światło na realia geopolityczne opisane na kartach Pisma Świętego. Zamiast opierać się wyłącznie na tradycji religijnej, możemy skonfrontować relację biblijną z twardymi dowodami epigraficznymi i archeologicznymi.
Czym jest to odkrycie
Necho II był władcą Egiptu z XXVI dynastii (okres saicki), panującym na przełomie VII i VI wieku przed Chr. Jego istnienie, kampanie wojenne oraz reformy są doskonale poświadczone przez liczne źródła pisane i znaleziska archeologiczne. Kluczowym dowodem zewnętrznym potwierdzającym jego działania wojenne na terenie Syropalestyny są gliniane tabliczki klinowe znane jako Kronika babilońska (szczególnie Kronika upadku Niniwy oraz kroniki dotyczące bitwy pod Karkemisz). Dokumenty te szczegółowo opisują ruchy wojsk egipskich ruszających na pomoc upadającemu imperium asyryjskiemu przeciwko nowej potędze babilońskiej pod wodzą Nabopolasara i jego syna Nabuchodonozora.
Badania nad kampaniami Necho II pozwoliły historykom zrekonstruować trasę jego marszu na północ w 609 roku przed Chr. Trasa ta prowadziła wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, a następnie przez strategiczną przełęcz Megiddo. To właśnie tam doszło do tragicznego w skutkach spotkania z wojskami judzkimi, które próbowały powstrzymać pochód faraona sprzymierzonego z Asyrią.
Powiązanie z Pismem
Pismo Święte opisuje to wydarzenie z perspektywy królestwa Judy. Król Jozjasz, oddany sługa Boga, który oczyścił kraj z bałwochwalstwa, podjął militarną decyzję o zablokowaniu marszu faraona Necho II. Słowo Boga przedstawia to wydarzenie w Drugiej Księdze Królewskiej:
„Za jego dni faraon Necho, król Egiptu, wyruszył przeciwko królowi Asyrii nad rzekę Eufrat. Król Jozjasz wyruszył przeciwko niemu, a gdy ten go zobaczył, zabił go w Megiddo.” — 2 Krl 23,29 (UBG)
Po tragicznej śmierci Jozjasza, Jahwe (PAN) dopuścił do osłabienia politycznego Judy. Necho II przejął kontrolę nad regionem, zdetronizował następcę Jozjasza, Joachaza, i narzucił krajowi ogromną daninę, osadzając na tronie Jojakima jako swojego lennika:
„Faraon Necho ustanowił królem Eliakima, syna Jozjasza, w miejsce jego ojca Jozjasza, i zmienił jego imię na Joakim, a Jehoachaza zabrał. Ten przyszedł do Egiptu i tam umarł. A Joakim dał faraonowi srebro i złoto, ale opodatkował ziemię, aby mógł oddać pieniądze według rozkazu faraona. Pobierał srebro i złoto od ludu ziemi, od każdego według oszacowania, aby je oddać faraonowi Necho.” — 2 Krl 23,34-35 (UBG)
Relacja ta idealnie wpisuje się w babilońskie i egipskie zapisy o dominacji Necho II nad regionem Syropalestyny bezpośrednio przed jego ostateczną porażką z Babilonem pod Karkemisz w 605 roku przed Chr. Król Jozjasz zginął, próbując ingerować w konflikt globalnych mocarstw, co zapoczątkowało szybki schyłek niepodległości Judy.
Co pewne, a co dyskutowane
Historyczny konsensus naukowy w pełni potwierdza historyczność faraona Necho II, jego wyprawę z 609 roku przed Chr. na pomoc Asyrii, starcie pod Megiddo oraz narzucenie zwierzchnictwa nad Judą i osadzenie Jojakima na tronie. Kroniki babilońskie precyzyjnie datują te wydarzenia, co pozwala na dokładną synchronizację chronologii biblijnej z historią powszechną.
Dyskutowaną kwestią pozostaje dokładny motyw działania króla Jozjasza. Badacze zastanawiają się, czy Jozjasz działał jako nieoficjalny sojusznik Babilonu, chcąc uniemożliwić uratowanie Asyrii przez Egipt, czy też po prostu bronił suwerenności swojego terytorium przed przemarszem obcej armii. Sama Biblia w Księdze Kronik (2 Krn 35) wspomina, że Necho wysłał posłów do Jozjasza, twierdząc, iż jego wyprawa nie jest skierowana przeciwko Judzie i że działa on z nakazu Bożego, jednak Jozjasz nie usłuchał tych słów, co doprowadziło do jego zguby.
Znaczenie
Dla badaczy Słowa Bożego stojących na gruncie biblijnym, postać Necho II i jego interwencja w Judzie są koronnym dowodem na realizm historyczny ksiąg historycznych Starego Testamentu. Opisywane wydarzenia nie są narodowymi mitami, lecz relacją z autentycznych kryzysów politycznych, które rozgrywały się na arenie międzynarodowej. Potwierdzenie kampanii Necho II w źródłach egipskich i babilońskich pokazuje, że autorzy biblijni z niezwykłą precyzją odnotowywali imiona władców, kierunki wypraw wojennych oraz konsekwencje dynastyczne dla Jerozolimy. Śmierć sprawiedliwego Jozjasza pod Megiddo przypomina nam również, że nawet bogobojni przywódcy ponoszą konsekwencje swoich decyzji politycznych i militarnych, kiedy podejmują działania bez wyraźnego nakazu od Boga.