Odpowiedź w skrócie: Post według Biblii to dobrowolna rezygnacja z jedzenia po to, by ukorzyć serce przed Bogiem — w pokucie, przy ważnych decyzjach albo w wołaniu o ratunek. Jego miarą nie jest jednak pusty żołądek, lecz zmienione serce i czynna miłość: Izajasz nazywa postem wybranym przez Jahwe uwolnienie uciśnionych i podzielenie się chlebem z głodnym. Jeszua (Jezus) postu nie zniósł — zakładał, że jego uczniowie będą pościć — ale zakazał robić z niego religijny teatr.
Co mówi Pismo?
Najważniejszy biblijny tekst o poście to Izajasz 58. Izrael pości i dziwi się, że Bóg nie reaguje — a Bóg wypomina, że w dzień postu dalej krzywdzą swoich pracowników i toczą spory (Iz 58,3–4). Potem odpowiada pytaniem, które przestawia całą perspektywę:
„Czy nie to jest tym postem, który wybrałem: rozerwać więzy niegodziwości, rozwiązać ciężkie brzemiona, puścić wolno uciśnionych i połamać wszelkie jarzmo; Dzielić swój chleb z głodnym i ubogich wygnańców wprowadzić do swego domu, a widząc nagiego, przyodziać go i nie ukrywać się przed nikim, kto jest twoim ciałem?” (Iz 58,6–7, UBG)
Prorok Joel łączy post z powrotem do Boga: „wróćcie do mnie całym swym sercem, w poście, płaczu i w lamencie” — i od razu dopowiada, o co naprawdę chodzi: „Rozdzierajcie swoje serca, a nie swoje szaty” (Jl 2,12–13). Jeszua z kolei nie pyta, czy jego uczniowie będą pościć, tylko mówi, jak — i jak nie:
„A gdy pościcie, nie miejcie twarzy smutnej jak obłudnicy; szpecą bowiem swoje twarze, aby ludzie widzieli, że poszczą. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę. Ale ty, gdy pościsz, namaść sobie głowę i umyj twarz; Aby nie ludzie widzieli, że pościsz, lecz twój Ojciec, który jest w ukryciu; a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.” (Mt 6,16–18, UBG)
Post, który wybrał Jahwe — serce zamiast teatru
W Biblii post nigdy nie jest celem samym w sobie ani religijną transakcją w stylu „odmówię sobie jedzenia, to Bóg nie będzie mógł mi odmówić”. Jest wzmocnieniem modlitwy i sygnałem, że sprawa jest dla nas poważniejsza niż obiad. Dlatego Izajasz 58 tak mocno uderza w post oderwany od życia: można nie jeść i dalej krzywdzić ludzi — tyle że taki post Jahwe nie interesuje. Post, który On wybrał, kończy się tym, że komuś rozwiązano jarzmo, a ktoś głodny dostał chleb.
Warto też wiedzieć, że Tora nakazuje wprost tylko jeden post w roku — w Jom Kippur, Dzień Pojednania (Kpł 16,29–31; 23,27). Piszemy o nim osobno: Czym jest Jom Kippur?. Wszystkie pozostałe posty Pisma są dobrowolne — podejmowane z potrzeby serca, nie z kalendarza. Tę praktykę widać w pierwszym zborze: przełomowa decyzja o wysłaniu Barnaby i Saula zapadła, „gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli”, a potem „po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce i wyprawili ich” (Dz 13,2–3). Post towarzyszy ważnym rozstrzygnięciom: wycisza, skupia i podporządkowuje ludzkie plany Bogu. Nie jest przy tym zarezerwowany dla duchowej elity — w Biblii poszczą królowie, prorocy, całe miasta i zwyczajni wierzący.
Co z tym zrobić w praktyce?
Kiedy pościć? Pismo pokazuje trzy typowe sytuacje: powrót do Boga po grzechu (Jl 2,12–13), ważne decyzje i służba (Dz 13,2–3) oraz post przekładający się na miłosierdzie wobec ludzi (Iz 58,6–7). Jak pościć? Dyskretnie: „namaść sobie głowę i umyj twarz” (Mt 6,16–18) — żyj normalnie, nie obnoś się i nie relacjonuj w mediach społecznościowych. Zacznij od krótkiego postu, na przykład od jednego dnia albo do wieczora — lepszy jest mały post podjęty naprawdę niż wielki plan, który nigdy się nie wydarzy. Połącz go z modlitwą — bez niej to tylko dieta — i z konkretnym dobrem: przeznacz zaoszczędzone pieniądze albo czas dla kogoś w potrzebie, dokładnie w duchu Izajasza 58. A jeśli chorujesz, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki — wybierz po prostu inną formę wyrzeczenia; Bogu chodzi o serce, nie o żołądek.
I rzecz najważniejsza: post niczego u Boga nie „wykupuje”. „Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga. Nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił” (Ef 2,8–9). Pościmy nie po to, by zasłużyć na miłość Jahwe, lecz dlatego, że już ją mamy — a chcemy szukać Go całym sercem, bo „on jest łaskawy i miłosierny, nieskory do gniewu i hojny w miłosierdzie” (Jl 2,12–13).
Powiązane pytania: Czym jest Jom Kippur — Dzień Pojednania? · Co Biblia mówi o pieniądzach? · Co Biblia mówi o depresji i lęku?