Kategoria: Streszczenia rozdziałów

Dzieje Apostolskie, rozdział 22 — obrona Pawła wygłoszona po hebrajsku ze schodów twierdzy w Jerozolimie. Apostoł opowiada wzburzonemu tłumowi o swojej dawnej gorliwości, spotkaniu z Jeszuą (Jezusem) pod Damaszkiem i posłaniu do pogan. To ostatnie słowo wywołuje wściekłość, lecz obywatelstwo rzymskie ratuje Pawła przed biczowaniem.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 22?

Paweł zwraca się do tłumu słowami Mężowie bracia i ojcowie, słuchajcie mojej obrony. Gdy słyszą, że mówi po hebrajsku, jeszcze bardziej się uciszają. Przedstawia swoje pochodzenie — Żyd urodzony w Tarsie w Cylicji, wychowany w Jerozolimie u stóp Gamaliela, starannie wykształcony w prawie ojczystym i gorliwy względem Boga jak i wy wszyscy dzisiaj. Przyznaje, że prześladował tę drogę aż na śmierć, wiążąc i wtrącając do więzienia mężczyzn i kobiety; świadkiem jest mu najwyższy kapłan i starsi, od których otrzymał listy do braci, by wierzących z Damaszku przyprowadzić związanych do Jerozolimy.

Następnie relacjonuje wydarzenie w drodze: około południa ogarnęła go wielka światłość z nieba, upadł na ziemię i usłyszał głos pytający, dlaczego go prześladuje. Na pytanie, kim jest mówiący, padła odpowiedź o Jezusie z Nazaretu. Oślepiony blaskiem, prowadzony za rękę, dotarł do Damaszku, gdzie pobożny według prawa Ananiasz, mający dobre świadectwo u tamtejszych Żydów, przywrócił mu wzrok. Oznajmił, że Bóg naszych ojców wybrał go, aby poznał Jego wolę, oglądał Sprawiedliwego i był Jego świadkiem wobec wszystkich ludzi, po czym wezwał: Wstań, ochrzcij się i obmyj swoje grzechy.

Paweł wspomina też widzenie w świątyni w Jerozolimie, gdzie Pan nakazał mu szybko opuścić miasto, bo nie przyjmą jego świadectwa. Gdy przypomniał, że sam więził i biczował wierzących oraz pilnował szat przy zabiciu Szczepana, usłyszał: Idź, bo ja cię poślę daleko, do pogan. Na słowo o poganach tłum wybucha, żądając jego śmierci, rozrzucając szaty i ciskając proch. Dowódca każe przesłuchać go z biczowaniem, lecz Paweł ujawnia, że jest Rzymianinem — i to od urodzenia, podczas gdy dowódca nabył obywatelstwo za wielką sumę. Przesłuchujący natychmiast odstępują, a nazajutrz dowódca stawia go przed Radą. Brzmienie oryginału prześledzisz w interlinii Dziejów Apostolskich 22.

Kluczowe wersety

„Ja jestem Jezus z Nazaretu, którego ty prześladujesz.” — Dz 22,8 (UBG)

„Idź, bo ja cię poślę daleko, do pogan.” — Dz 22,21 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Występują: Paweł (dawniej Saul), nauczyciel Gamaliel, pobożny Ananiasz z Damaszku, wspomniany męczennik Szczepan, rzymski dowódca i setnik oraz wzburzony tłum. Miejsca: schody twierdzy w Jerozolimie, Tars w Cylicji, droga do Damaszku i świątynia. Wydarzenia: mowa obronna po hebrajsku, świadectwo o nawróceniu, wybuch tłumu na wzmiankę o poganach oraz ujawnienie obywatelstwa rzymskiego, które wstrzymuje biczowanie i chroni Pawła przed samosądem.

Główna myśl rozdziału

Paweł broni się nie filozofią, lecz świadectwem: gorliwy faryzeusz, uczeń Gamaliela, został powołany przez Boga ojców, by nieść poznanie Sprawiedliwego aż do pogan. Rozdział pokazuje, że ewangelia wyrasta z wiary Izraela, a zbawienie zostaje otwarte dla wszystkich narodów; nawet wrogość tłumu i rzymski aparat władzy zostają obrócone w to, by świadectwo szło dalej. Poprzedzające aresztowanie opisuje streszczenie Dziejów Apostolskich 21, a rozprawę przed Radą — streszczenie Dziejów Apostolskich 23.

Zobacz też: Apostoł (szaliach) · Świątynia (Bejt haMikdasz) · Ewangelia (besora) · Dzieje Apostolskie · Saul · Paweł — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 21 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 23 →

Dzieje Apostolskie, rozdział 23 — Paweł staje przed Sanhedrynem, a spór o zmartwychwstanie dzieli faryzeuszy i saduceuszy. Nocą umacnia go zapowiedź świadczenia w Rzymie. Gdy ponad czterdziestu Żydów przysięga go zabić, siostrzeniec ostrzega dowódcę, a Paweł zostaje pod silną eskortą przewieziony do namiestnika Feliksa w Cezarei.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 23?

Paweł, patrząc uważnie na Radę, oświadcza, że żył przed Bogiem z zupełnie czystym sumieniem. Najwyższy kapłan Ananiasz każe uderzyć go w twarz, na co Paweł reaguje ostro: Uderzy cię Bóg, ściano pobielana!. Gdy zwrócono mu uwagę, że złorzeczy najwyższemu kapłanowi Boga, przeprasza, że nie wiedział, kim jest mówiący, i powołuje się na Pismo: Przełożonemu twego ludu nie będziesz złorzeczyć.

Poznawszy, że Rada dzieli się na saduceuszy i faryzeuszy, Paweł woła, że jest faryzeuszem, synem faryzeusza, sądzonym z powodu nadziei i zmartwychwstania umarłych. Wybucha spór, bo saduceusze twierdzą, że nie ma zmartwychwstania ani anioła, ani ducha, a faryzeusze wyznają jedno i drugie; uczeni w Piśmie z ich stronnictwa bronią Pawła. Zamieszanie narasta tak, że dowódca, obawiając się, aby go nie rozszarpano, każe żołnierzom wyrwać go z tłumu i odprowadzić do twierdzy. Następnej nocy Pan staje przy nim ze słowami otuchy.

Rankiem ponad czterdziestu mężczyzn wiąże się przysięgą, że nie będą jeść ani pić, dopóki nie zabiją Pawła, i planują zasadzkę pod pozorem ponownego przesłuchania. O spisku dowiaduje się siostrzeniec Pawła i przez setnika zawiadamia dowódcę, który bierze go na bok i wszystko wysłuchuje. Ten organizuje nocny transport: dwustu żołnierzy, siedemdziesięciu jeźdźców i dwustu oszczepników odprowadza więźnia przez Antipatris do Cezarei wraz z listem Klaudiusza Lizjasza. W piśmie tym dowódca zapewnia, że uratował Rzymianina, a w stawianych mu zarzutach dopatrzył się jedynie spornych kwestii ich prawa, niczego zasługującego na śmierć lub więzienie. Namiestnik Feliks, dowiedziawszy się, że Paweł pochodzi z Cylicji, zapowiada przesłuchanie po przybyciu oskarżycieli i każe strzec go w ratuszu Heroda. Brzmienie oryginału prześledzisz w interlinii Dziejów Apostolskich 23.

Kluczowe wersety

„Bądź dobrej myśli, Pawle! Tak bowiem, jak świadczyłeś o mnie w Jerozolimie, musisz świadczyć również w Rzymie.” — Dz 23,11 (UBG)

„Mężowie bracia, jestem faryzeuszem, synem faryzeusza. Sądzą mnie dziś z powodu nadziei i zmartwychwstania umarłych.” — Dz 23,6 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Występują: Paweł, najwyższy kapłan Ananiasz, faryzeusze i saduceusze, siostrzeniec Pawła, dowódca Klaudiusz Lizjasz, setnicy oraz namiestnik Feliks. Miejsca: Rada (Sanhedryn) i twierdza w Jerozolimie, Antipatris oraz Cezarea z ratuszem Heroda. Wydarzenia: rozprawa przerwana sporem o zmartwychwstanie, nocne umocnienie od Pana, sprzysiężenie czterdziestu mężczyzn, ostrzeżenie siostrzeńca i nocna eskorta wojskowa do Cezarei.

Główna myśl rozdziału

W środku ludzkich intryg i przemocy to Bóg kieruje losem świadka: zapowiada Pawłowi Rzym i ochrania go przez cudownie odkryty spisek. Nadzieja zmartwychwstania — wspólna faryzeuszom i pierwotnej wspólnocie — okazuje się osią całego sporu, a nie żadne przestępstwo. Rozdział uczy też, że wierność Bogu nie zwalnia z roztropności — Bóg posługuje się zarówno czujnością siostrzeńca, jak i rzymskim prawem, by ocalić swojego sługę. Wcześniejszą mowę opisuje streszczenie Dziejów Apostolskich 22, a proces przed Feliksem — streszczenie Dziejów Apostolskich 24.

Zobacz też: Sanhedryn · Dzieje Apostolskie · Paweł — znaczenie imienia · Ananiasz — znaczenie imienia · Feliks — znaczenie imienia · Klaudiusz — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 22 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 24 →

Dzieje Apostolskie 14 zamykają pierwszą podróż misyjną. W Ikonium, Listrze i Derbe Paweł i Barnaba głoszą ewangelię wśród znaków i sprzeciwu. Po uzdrowieniu chromego w Listrze tłum chce złożyć im ofiarę jak bogom, lecz apostołowie stanowczo odmawiają, kierując uwagę na żywego Boga Stwórcę.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 14?

W Ikonium apostołowie wchodzą do synagogi żydowskiej i mówią tak, że uwierzyła wielka liczba Żydów i Greków. Niewierzący Żydzi jednak podburzają pogan przeciwko braciom. Mimo to apostołowie zostają tam długo, odważnie głosząc, a Pan potwierdza słowo swojej łaski znakami i cudami. Gdy miasto się dzieli i grozi ukamienowanie, uciekają do miast Likaonii — Listry i Derbe — i tam głoszą ewangelię.

W Listrze Paweł dostrzega chromego od urodzenia, który słucha z wiarą, i woła: „Stań prosto na nogach!”. Człowiek zrywa się i chodzi. Tłum, widząc cud, woła po likaońsku: „Bogowie przybrali postać ludzi i zstąpili do nas!”, i nazywa Barnabę Jowiszem, a Pawła Merkurym. Kapłan świątyni Jowisza przyprowadza woły i wieńce, chcąc złożyć ofiarę.

Apostołowie rozdzierają szaty i wpadają między tłum, wołając: „My też jesteśmy ludźmi”. Wzywają, by ludzie odwrócili się „od tych marności do Boga żywego, który stworzył niebo, ziemię, morze i wszystko, co się w nich znajduje” — Boga, który dawał świadectwo o sobie dobrocią, deszczem i urodzajnymi latami. Tymi słowami ledwie powstrzymują lud od złożenia im ofiary.

Wtedy z Antiochii i Ikonium nadchodzą Żydzi, którzy podburzają lud; kamienują Pawła i wywlekają go za miasto, sądząc, że umarł. Gdy otaczają go uczniowie, wstaje i wraca do miasta, a nazajutrz z Barnabą idzie do Derbe. Po pozyskaniu wielu uczniów wracają przez Listrę, Ikonium i Antiochię, umacniając wiernych, ustanawiając w każdym kościele starszych wśród modlitwy i postu. Przez Pizydię i Pamfilię docierają do Attalii, a stamtąd do Antiochii, gdzie opowiadają, jak Bóg „otworzył poganom drzwi wiary”.

Kluczowe wersety

„My też jesteśmy ludźmi, podlegamy tym samym doznaniom co wy. Głosimy wam, abyście się odwrócili od tych marności do Boga żywego, który stworzył niebo, ziemię, morze i wszystko, co się w nich znajduje.” — Dz 14,15 (UBG)

„…przez wiele utrapień musimy wejść do królestwa Bożego.” — Dz 14,22 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: apostołowie Paweł i Barnaba, chromy od urodzenia człowiek w Listrze, kapłan świątyni Jowisza, wrogo nastawieni Żydzi z Antiochii i Ikonium, uczniowie i ustanowieni starsi. Miejsca: Ikonium, Listra i Derbe w Likaonii, Pizydia, Pamfilia, Perge, Attalia, Antiochia. Wydarzenia: głoszenie ze znakami i podział miasta, uzdrowienie chromego, odrzucenie boskiej czci, ukamienowanie Pawła, umacnianie kościołów i powrót z relacją o otwartych drzwiach wiary.

Główna myśl rozdziału

Rozdział wyraźnie odróżnia posłańca od Tego, kogo głosi. Cud w Listrze nie czyni z apostołów bóstw — oni rozdzierają szaty i odmawiają czci, którą chce im oddać tłum, wskazując na jedynego żywego Boga, Stwórcę nieba i ziemi. To czyste, biblijne odrzucenie bałwochwalstwa: chwała należy się wyłącznie Bogu. Zarazem ukamienowanie Pawła i jego trzeźwe słowa o utrapieniach pokazują, że droga do królestwa Bożego wiedzie przez wierność mimo cierpień, a nie przez ludzki poklask.

Studiuj tekst słowo po słowie w interlinii Dziejów 14.

Zobacz też: Dzieje Apostolskie · Nogach · Paweł — znaczenie imienia · Barnaba — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 13 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 15 →

Dzieje Apostolskie 15 opisują sobór w Jerozolimie. Spór o to, czy nawróceni poganie muszą być obrzezani i zachowywać Prawo Mojżesza, apostołowie i starsi rozstrzygają wspólnie: zbawienie jest z łaski Pana Jeszui (Jezusa). Do braci z pogan zostaje wysłany list z czterema wskazaniami, a rozdział kończy rozejście się Pawła i Barnaby.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 15?

Przybysze z Judei nauczają braci w Antiochii: „Jeśli nie zostaniecie obrzezani według zwyczaju Mojżesza, nie możecie być zbawieni”. Dochodzi do niemałych sporów z Pawłem i Barnabą, więc obaj wraz z kilkoma innymi zostają posłani w tej sprawie do apostołów i starszych w Jerozolimie. Po drodze, przez Fenicję i Samarię, opowiadają o nawróceniu pogan. W Jerozolimie niektórzy z faryzeuszy, którzy uwierzyli, żądają: „Trzeba ich obrzezać i nakazać, żeby zachowywali Prawo Mojżesza”.

Apostołowie i starsi zbierają się, aby rozstrzygnąć sprawę. Piotr przypomina, że Bóg dał wierzącym poganom Ducha Świętego „tak samo jak nam” i nie uczynił żadnej różnicy, „oczyszczając przez wiarę ich serca”. Pyta, po co wkładać na kark uczniów jarzmo, którego nie udźwignęli ojcowie ani oni sami. Barnaba i Paweł opowiadają o znakach i cudach wśród pogan. Głos zabiera Jakub: przywołuje słowa proroków o odbudowie upadłego przybytku Dawida i wzywaniu Bożego imienia nad narodami.

Jakub proponuje, by nie czynić trudności poganom nawracającym się do Boga, lecz napisać im, aby wstrzymywali się od splugawienia bożków, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi — dodaje, że Mojżesz od dawna jest czytany w synagogach co szabat. Apostołowie, starsi i cały kościół posyłają do Antiochii list przez Judę zwanego Barsabą i Sylasa. Bracia przyjmują pismo z radością, a Juda i Sylas, będący prorokami, umacniają zgromadzenie.

Po pewnym czasie Paweł proponuje Barnabie odwiedzić braci w miastach, gdzie głosili słowo. Barnaba chce wziąć Jana zwanego Markiem, lecz Paweł się nie zgadza, bo Marek wcześniej odszedł od nich w Pamfilii. Dochodzi do ostrej kłótni: Barnaba płynie z Markiem na Cypr, a Paweł wybiera Sylasa i rusza przez Syrię i Cylicję, umacniając kościoły.

Kluczowe wersety

„Dlaczego więc teraz wystawiacie Boga na próbę, wkładając na kark uczniów jarzmo, którego ani nasi ojcowie, ani my nie mogliśmy udźwignąć? Lecz wierzymy, że przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa będziemy zbawieni, tak samo i oni.” — Dz 15,10-11 (UBG)

„Uznał bowiem Duch Święty za słuszne, i my też, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne. Wstrzymujcie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu.” — Dz 15,28-29 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: przybysze z Judei; Paweł; Barnaba; apostołowie i starsi; faryzeusze, którzy uwierzyli; Piotr (Szymon); Jakub; Juda zwany Barsabą; Sylas; Jan zwany Markiem.

Miejsca: Antiochia; Fenicja i Samaria; Jerozolima; Syria i Cylicja; Cypr.

Wydarzenia: spór o obrzezanie pogan; podróż do Jerozolimy; mowa Piotra; świadectwo Barnaby i Pawła; mowa Jakuba; list z czterema wskazaniami; odczytanie pisma w Antiochii; kłótnia o Marka i rozdzielenie się Pawła i Barnaby.

Główna myśl rozdziału

Zgromadzeni w Jerozolimie rozstrzygają najpierw sprawę zbawienia: poganie dostępują go „przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa”, a nie przez obrzezanie jako warunek. Pismo do braci z pogan wymienia cztery konkretne wskazania — powstrzymanie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu — przedstawione rzeczowo jako to, „co konieczne”, bez dalszego komentarza w samym tekście.

Uzasadnienie Jakuba wiąże decyzję z prorokami i wskazuje, że „Mojżesz bowiem od dawien dawna ma w każdym mieście takich, którzy go głoszą, gdyż w synagogach co szabat czytają go”. Rozdział pokazuje też, że nawet oddani słudzy — Paweł i Barnaba — mogą się różnić do tego stopnia, że wybierają osobne drogi, a mimo to praca głoszenia słowa trwa dalej.

Zobacz interlinearny tekst Dziejów Apostolskich 15 oraz sąsiednie streszczenia: Dzieje Apostolskie 14 i Dzieje Apostolskie 16.

Zobacz też: Sabat · Obrzezanie (brit mila) · Dzieje Apostolskie · Piotr — znaczenie imienia · Barnaba — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 14 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 16 →

Dzieje Apostolskie 16 prowadzą Pawła z Listry do Macedonii. Do misji dołącza Tymoteusz, a widzenie kieruje apostołów do Filippi. Tam serce otwiera Lidia, zostaje uwolniona wróżąca dziewczyna, a Paweł i Sylas — pobici i uwięzieni — chwalą Boga w nocy. Trzęsienie ziemi prowadzi do nawrócenia strażnika i jego domu.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 16?

W Listrze Paweł spotyka ucznia Tymoteusza, syna wierzącej Żydówki i ojca Greka, o którym bracia dobrze świadczą. Ze względu na Żydów w tamtych stronach Paweł go obrzezuje i zabiera ze sobą. Idąc po miastach, przekazują nakazy ustanowione przez apostołów i starszych w Jerozolimie, a kościoły utwierdzają się w wierze i rosną liczebnie. Duch Święty zabrania głosić słowo w Azji i w Bitynii, więc przez Myzję schodzą do Troady, gdzie Paweł ma nocne widzenie: Macedończyk prosi o pomoc.

Przez Samotrakę i Neapol docierają do Filippi. W dzień szabatu, nad rzeką, gdzie odbywały się modlitwy, słucha ich bogobojna Lidia, sprzedająca purpurę — „której to serce otworzył Pan”. Po chrzcie całego jej domu wymusza na nich gościnę. Później zabiega im drogę dziewczyna z duchem wieszczym, przynosząca panom dochód wróżbami; woła za nimi, że są sługami Boga Najwyższego. Paweł, bolejąc nad tym, rozkazuje duchowi wyjść „w imię Jezusa Chrystusa”, i ten wychodzi.

Panowie dziewczyny, widząc kres zysku, wloką Pawła i Sylasa na rynek przed pretorów, oskarżając ich o sianie zamętu i głoszenie niedozwolonych zwyczajów. Tłum występuje przeciw nim, pretorzy każą ich wychłostać i wtrącają do wewnętrznego lochu, zakuwając nogi w dyby. O północy Paweł i Sylas modlą się i śpiewem chwalą Boga, a więźniowie ich słyszą. Nagłe trzęsienie ziemi otwiera drzwi i rozwiązuje więzy.

Strażnik, sądząc, że więźniowie uciekli, chce się zabić, lecz Paweł powstrzymuje go: „jesteśmy tu wszyscy”. Drżący strażnik pyta, co czynić, aby być zbawionym, słyszy słowo Pańskie, obmywa im rany i wraz z całym domem zostaje ochrzczony, po czym zastawia stół i weseli się. Rano pretorzy każą ich zwolnić, ale Paweł ujawnia, że są obywatelami rzymskimi biczowanymi bez sądu. Przestraszeni pretorzy przepraszają i proszą, by opuścili miasto; apostołowie wstępują jeszcze do domu Lidii i odchodzą.

Kluczowe wersety

„A wyprowadziwszy ich z więzienia, powiedział: Panowie, co mam czynić, abym był zbawiony? A oni odpowiedzieli: Uwierz w Pana Jezusa Chrystusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom.” — Dz 16,30-31 (UBG)

„Przysłuchiwała się temu też pewna bogobojna kobieta, imieniem Lidia, z miasta Tiatyry, sprzedająca purpurę, której to serce otworzył Pan, aby uważnie słuchała tego, co mówił Paweł.” — Dz 16,14 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: Paweł; Tymoteusz i jego matka Żydówka; Sylas; Lidia z Tiatyry; dziewczyna z duchem wieszczym i jej panowie; pretorzy; strażnik więzienia i jego dom.

Miejsca: Derbe i Listra; Frygia i kraina galacka; Myzja i Troada; Samotraka, Neapol i Filippi (rzymska kolonia); rzeka pod miastem; więzienie; dom Lidii.

Wydarzenia: dołączenie Tymoteusza; zakaz Ducha co do Azji; widzenie Macedończyka; nawrócenie Lidii; uwolnienie dziewczyny od ducha; chłosta i uwięzienie; trzęsienie ziemi; nawrócenie strażnika i jego domu; ujawnienie obywatelstwa rzymskiego.

Główna myśl rozdziału

Rozdział pokazuje, jak ewangelia przekracza granice: Duch najpierw zamyka jedne drogi, by przez widzenie otworzyć misję w Macedonii. Wiarą odpowiadają bardzo różni ludzie — zamożna kupcowa Lidia i pogański strażnik więzienia — a wspólnym mianownikiem jest to, że „serce otworzył Pan” i że zbawienie przychodzi przez wiarę w Pana Jeszuę (Jezusa), obejmując cały dom.

Uwięzienie nie zatrzymuje świadectwa: modlitwa i pieśń w lochu poprzedzają trzęsienie ziemi i nawrócenie strażnika. Na koniec Paweł spokojnie korzysta z prawa obywatela rzymskiego, nie dla zemsty, lecz by władza uznała niesłuszność chłosty. Bóg działa zarówno przez cud, jak i przez zwykłą uczciwość wobec prawa.

Zobacz interlinearny tekst Dziejów Apostolskich 16 oraz sąsiednie streszczenia: Dzieje Apostolskie 15 i Dzieje Apostolskie 17.

Zobacz też: Ewangelia (besora) · Dzieje Apostolskie · Tymoteusz — znaczenie imienia · Lidia — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia · Sylas — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 15 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 17 →

Dzieje Apostolskie 17 wiodą Pawła przez Tesalonikę, Bereę i Ateny. W synagogach dowodzi z Pisma, że Jeszua (Jezus) jest Chrystusem; szlachetni Berejczycy codziennie badają Pisma, a w Atenach Paweł na Areopagu głosi Boga Stwórcę i wzywa do pokuty wobec zapowiedzianego sądu przez zmartwychwstałego.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 17?

W Tesalonice Paweł „według swego zwyczaju” przez trzy szabaty rozprawia w synagodze na podstawie Pisma, dowodząc, że Chrystus musiał cierpieć i powstać z martwych oraz że tym Chrystusem jest głoszony przez niego Jeszua. Część słuchaczy wierzy, lecz zazdrośni Żydzi podburzają miasto, nachodzą dom Jazona i ciągną braci przed przełożonych, oskarżając ich, że działają wbrew dekretom cesarza, głosząc innego króla — Jezusa. Po wzięciu poręczenia od Jazona wypuszczają zatrzymanych.

Nocą bracia wysyłają Pawła i Sylasa do Berei. Tamtejsi słuchacze są szlachetniejsi: przyjmują słowo „z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają”. Wielu wierzy, w tym znamienite greckie kobiety i mężczyźni. Gdy jednak Żydzi z Tesaloniki przychodzą i tam podburzać lud, bracia wyprawiają Pawła ku morzu, a Sylas i Tymoteusz pozostają. Odprowadzający doprowadzają Pawła aż do Aten z poleceniem, by tamci szybko do niego dołączyli.

W Atenach Paweł burzy się w duchu na widok miasta oddanego bałwochwalstwu i rozprawia w synagodze oraz codziennie na rynku. Spierają się z nim filozofowie epikurejscy i stoiccy; jedni nazywają go nowinkarzem, inni sądzą, że jest „zwiastunem obcych bogów”, bo głosi Jeszuę i zmartwychwstanie. Zaprowadzają go na Areopag, by usłyszeć nową naukę.

Paweł nawiązuje do ołtarza z napisem „Nieznanemu Bogu” i głosi Boga, który stworzył świat i „nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką”, sam daje wszystkim życie i oddech, a z jednej krwi uczynił wszystkie narody. Skoro jesteśmy z Bożego rodu, Bóstwa nie należy porównywać do złota, srebra czy kamienia. Bóg wzywa teraz wszystkich do pokuty, bo wyznaczył dzień sprawiedliwego sądu przez człowieka, którego wskrzesił z martwych. Na wzmiankę o zmartwychwstaniu jedni się naśmiewają, inni chcą słuchać dalej; niektórzy wierzą — wśród nich Dionizy Areopagita i Damaris.

Kluczowe wersety

„Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.” — Dz 17,11 (UBG)

„Bóg, który stworzył świat i wszystko na nim, ten, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką.” — Dz 17,24 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: Paweł; Sylas; Tymoteusz; Jazon; Żydzi z Tesaloniki; Berejczycy; filozofowie epikurejscy i stoiccy; Dionizy Areopagita; Damaris.

Miejsca: Amfipolis i Apolonia; Tesalonika; Bereja; Ateny — rynek i Areopag; ołtarz „Nieznanemu Bogu”.

Wydarzenia: nauczanie przez trzy szabaty w synagodze; rozruch i poręczenie Jazona; codzienne badanie Pism w Berei; kolejne podburzanie tłumu; mowa Pawła na Areopagu; różne reakcje na zmartwychwstanie i nawrócenie części słuchaczy.

Główna myśl rozdziału

Metoda Pawła jest ta sama w każdym mieście: dowodzenie z Pisma, że Jeszua jest zapowiedzianym Chrystusem. Wzorem stają się Berejczycy, którzy nie przyjmują nauki bezkrytycznie, lecz „codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają” — to postawa sprawdzania każdego słowa według spisanego objawienia.

W Atenach ta sama treść zostaje przedstawiona ludziom bez znajomości Pism: Paweł głosi jednego Boga Stwórcę, który nie mieszka w rękodzielnych świątyniach ani nie jest podobny do bożków ze złota i kamienia. Wezwanie do pokuty opiera na zapowiedzi sprawiedliwego sądu i na fakcie wskrzeszenia — i to właśnie zmartwychwstanie dzieli słuchaczy na drwiących i wierzących.

Zobacz interlinearny tekst Dziejów Apostolskich 17 oraz sąsiednie streszczenia: Dzieje Apostolskie 16 i Dzieje Apostolskie 18.

Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Dzieje Apostolskie · Damaris · Paweł — znaczenie imienia · Sylas — znaczenie imienia · Tymoteusz — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 16 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 18 →

Dzieje Apostolskie 18 opisują pobyt Pawła w Koryncie i początek pracy w Efezie. Pracuje przy wyrobie namiotów z Akwilą i Pryscyllą, co szabat rozprawia w synagodze, a po widzeniu Pana zostaje w mieście półtora roku. Wobec zarzutów staje przed Gallionem, a na koniec Apollos zostaje dokładniej pouczony o drodze Boga.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 18?

W Koryncie Paweł spotyka Żyda Akwilę i jego żonę Pryscyllę, wygnanych z Rzymu przez edykt Klaudiusza. Ponieważ znają to samo rzemiosło — wyrób namiotów — zamieszkuje u nich i pracuje. W każdy szabat rozprawia w synagodze, przekonując Żydów i Greków. Gdy przybywają Sylas i Tymoteusz, Paweł, „napierany w duchu”, świadczy, że Jeszua (Jezus) jest Chrystusem. Wobec sprzeciwu i bluźnierstw otrząsa szaty i zapowiada: „Od tej chwili pójdę do pogan”.

Paweł przenosi się do domu Justusa, sąsiadującego z synagogą. Przełożony synagogi Kryspus uwierzy z całym domem, a wielu Koryntian przyjmuje chrzest. W nocy Pan mówi w widzeniu: „Nie bój się, lecz mów i nie milcz”, obiecując ochronę, bo ma w tym mieście „liczny lud”. Paweł mieszka tam rok i sześć miesięcy, nauczając słowa Bożego.

Gdy prokonsulem Achai jest Gallio, Żydzi jednomyślnie stawiają Pawła przed sądem, zarzucając, że namawia do czczenia Boga niezgodnie z prawem. Zanim apostoł otworzy usta, Gallio odrzuca sprawę: skoro spór dotyczy „słów, imion i waszego prawa”, niech sami to rozpatrzą, i wypędza ich z sądu. Grecy biją potem przełożonego synagogi Sostenesa, lecz Gallio na to nie zważa.

Po wielu dniach Paweł żegna braci i płynie do Syrii z Pryscyllą i Akwilą; w Kenchrach strzyże głowę, bo złożył ślub. W Efezie rozprawia z Żydami, ale nie zostaje dłużej — chce obchodzić nadchodzące święto w Jerozolimie. Przez Cezareę i Jerozolimę dociera do Antiochii, a potem umacnia uczniów w krainie galackiej i Frygii. Tymczasem do Efezu przybywa wymowny i biegły w Piśmie Apollos, znający tylko chrzest Jana; Akwila i Pryscylla „dokładniej wytłumaczyli drogę Boga”, a on w Achai dzielnie dowodzi z Pisma, że Jeszua jest Chrystusem.

Kluczowe wersety

„Wtedy w nocy Pan powiedział do Pawła w widzeniu: Nie bój się, lecz mów i nie milcz; Bo ja jestem z tobą i nikt się na ciebie nie targnie, aby cię skrzywdzić. Mam bowiem liczny lud w tym mieście.” — Dz 18,9-10 (UBG)

„Dzielnie bowiem przekonywał Żydów, publicznie dowodząc z Pisma, że Jezus jest Chrystusem.” — Dz 18,28 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: Paweł; Akwila i Pryscylla; Sylas i Tymoteusz; Justus; przełożony synagogi Kryspus; Gallio, prokonsul Achai; Sostenes; Apollos z Aleksandrii.

Miejsca: Korynt; dom Justusa; sąd Gallio; Kenchry; Efez; Cezarea; Jerozolima; Antiochia; kraina galacka i Frygia.

Wydarzenia: praca przy namiotach i nauczanie co szabat; zwrot ku poganom; nawrócenie Kryspusa; nocne widzenie i półtora roku w Koryncie; sprawa przed Gallionem; ślub i ostrzyżenie głowy; pouczenie Apollosa.

Główna myśl rozdziału

Paweł łączy pracę własnych rąk z niestrudzonym głoszeniem: co szabat rozprawia w synagodze i przekonuje z Pisma, że Jeszua jest Chrystusem. Gdy narasta sprzeciw, nocne widzenie umacnia go zapewnieniem, że Bóg ma w mieście „liczny lud” — dlatego zostaje w Koryncie znacznie dłużej, mimo zagrożenia.

Rozdział pokazuje też, jak wiara szerzy się przez rzetelne nauczanie: Apollos, choć wymowny i gorliwy, zna dopiero chrzest Jana, a Akwila i Pryscylla „dokładniej wytłumaczyli drogę Boga”. Wzrost wspólnoty opiera się na cierpliwym dowodzeniu z Pisma i na uzupełnianiu wiedzy tam, gdzie była niepełna.

Zobacz interlinearny tekst Dziejów Apostolskich 18 oraz sąsiednie streszczenia: Dzieje Apostolskie 17 i Dzieje Apostolskie 19.

Zobacz też: Sabat · Jeszua (Jezus) · Apostoł (szaliach) · Dzieje Apostolskie · Akwila · Paweł — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 17 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 19 →

Dzieje Apostolskie 10 opowiadają, jak Bóg otwiera drzwi wiary dla pogan. Bogobojny setnik Korneliusz otrzymuje polecenie, by posłać po Piotra, a Piotr — dzięki trzykrotnemu widzeniu — pojmuje, że nie wolno mu nazywać żadnego człowieka nieczystym. Podczas jego mowy Duch Święty zstępuje na zebranych pogan.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 10?

W Cezarei mieszka Korneliusz, setnik oddziału italskiego, pobożny i bojący się Boga, hojny w jałmużnie i wytrwały w modlitwie. Anioł objawia mu, że jego modlitwy i jałmużny „dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie”, i każe posłać do Jafy po Szymona zwanego Piotrem. Korneliusz natychmiast wysyła dwóch sług i pobożnego żołnierza.

Nazajutrz Piotr, modląc się na dachu, wpada w zachwycenie i widzi spuszczane z nieba płótno pełne wszelkich zwierząt, gadów i ptaków. Głos każe mu: „Wstań, Piotrze, zabijaj i jedz”, lecz Piotr odmawia, bo nigdy nie jadł nic pospolitego ani nieczystego. Głos odpowiada: „Tego, co Bóg oczyścił, ty nie uważaj za nieczyste”. Powtarza się to trzykrotnie, a gdy Piotr rozmyśla nad znaczeniem widzenia, Duch mówi mu, że szukają go trzej mężczyźni i ma iść z nimi bez wahania.

W domu Korneliusza Piotr sam wyjaśnia sens widzenia — nie chodzi o pokarmy, lecz o ludzi: „Bóg mi pokazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym”. Setnik pada mu do nóg, ale Piotr podnosi go, mówiąc: „Wstań, ja też jestem człowiekiem”. Następnie wyznaje, że „Bóg nie ma względu na osoby”, i głosi o Jeszui (Jezusie) z Nazaretu: namaszczonym Duchem, ukrzyżowanym na drzewie, wskrzeszonym trzeciego dnia i ustanowionym sędzią żywych i umarłych, przez którego imię jest przebaczenie grzechów.

Gdy Piotr jeszcze mówi, Duch Święty zstępuje na wszystkich słuchających. Wierzący z obrzezania dziwią się, że dar wylał się także na pogan, słysząc, jak mówią językami i wielbią Boga. Piotr pyta, czy można odmówić im wody, i nakazuje ochrzcić ich w imię Pana.

Kluczowe wersety

„Lecz Bóg mi pokazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym.” — Dz 10,28 (UBG)

„Prawdziwie dostrzegam, że Bóg nie ma względu na osoby; Ale w każdym narodzie miły jest mu ten, kto się go boi i czyni to, co sprawiedliwe.” — Dz 10,34-35 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: setnik Korneliusz z całym domem, anioł Boży, apostoł Piotr, wierzący z obrzezania towarzyszący Piotrowi, Szymon garbarz. Miejsca: Cezarea, Jafa, dom Korneliusza. Wydarzenia: widzenie Korneliusza i poselstwo do Jafy, potrójne widzenie płótna, spotkanie w Cezarei, mowa Piotra o Jeszui, zstąpienie Ducha Świętego na pogan i ich chrzest.

Główna myśl rozdziału

Sercem rozdziału jest prawda, że Bóg nie ma względu na osoby — dobra nowina o Mesjaszu jest dla ludzi z każdego narodu, kto się Boga boi i czyni sprawiedliwość. Warto czytać widzenie tak, jak objaśnia je sam tekst: Piotr, mimo trzykrotnego głosu, dalej nie sięga po nieczyste zwierzęta, lecz z Bożej wykładni wyprowadza wniosek o ludziach — żeby „żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym”. Pismo tłumaczy się tu samo, a granica, która padła, to podział między Żydami a poganami, nie zaś rozróżnienie prawdy o Bogu i Jego sędzim, Jeszui.

Studiuj tekst słowo po słowie w interlinii Dziejów 10.

Zobacz też: Apostoł (szaliach) · Dzieje Apostolskie · Korneliusz — znaczenie imienia · Piotr — znaczenie imienia · Szymon — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 9 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 11 →

Dzieje Apostolskie 11 mają dwie części: obronę Piotra przed wierzącymi z obrzezania, którzy zarzucają mu wejście do domu pogan, oraz narodziny prężnego zboru w Antiochii. To właśnie tam uczniów po raz pierwszy nazwano chrześcijanami, a prorok Agabos zapowiada głód, na który wspólnota reaguje pomocą dla braci w Judei.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 11?

Wieść, że także poganie przyjęli słowo Boże, dociera do Judei. Gdy Piotr przybywa do Jerozolimy, spierają się z nim ci z obrzezania, zarzucając: „Wszedłeś do ludzi nieobrzezanych i jadłeś z nimi”. Piotr po kolei opowiada całe zdarzenie — widzenie płótna spuszczanego z nieba, trzykrotny głos „Tego, co Bóg oczyścił, nie uważaj za nieczyste”, poselstwo z Cezarei i zstąpienie Ducha Świętego na dom Korneliusza, „tak jak na nas na początku”.

Piotr przypomina słowa Pana o chrzcie w Duchu Świętym i konkluduje: skoro Bóg dał poganom ten sam dar, „kim ja jestem, abym mógł zabronić Bogu?”. Słysząc to, oskarżyciele uspokajają się i chwalą Boga, uznając, że „i poganom dał Bóg pokutę ku życiu”. Spór zostaje rozstrzygnięty świadectwem faktów, a nie ludzką preferencją.

Druga część przenosi nas do Antiochii. Rozproszeni prześladowaniem po śmierci Szczepana dotarli aż do Fenicji, na Cypr i do Antiochii; niektórzy, ludzie z Cypru i Cyreny, zaczęli głosić Pana Jeszuę (Jezusa) także hellenistom, a „wielka ich liczba uwierzyła”. Kościół w Jerozolimie posyła Barnabę, który cieszy się z Bożej łaski i zachęca wszystkich do trwania przy Panu.

Barnaba, „mąż dobry, pełen Ducha Świętego i wiary”, udaje się do Tarsu po Saula i przyprowadza go do Antiochii; przez cały rok zbierają się z tamtejszym kościołem i nauczają wielu ludzi. To w Antiochii „po raz pierwszy uczniów nazwano chrześcijanami”. Gdy przybyli prorocy z Jerozolimy, jeden z nich, Agabos, przez Ducha zapowiada, że „w całej ziemi nastanie wielki głód”; nastał on za cesarza Klaudiusza. Uczniowie, każdy według swoich możliwości, postanawiają posłać pomoc braciom mieszkającym w Judei — i tak robią, przekazując ją starszym przez ręce Barnaby i Saula.

Kluczowe wersety

„Jeśli więc Bóg dał im ten sam dar co nam, którzy uwierzyliśmy w Pana Jezusa Chrystusa, kim ja jestem, abym mógł zabronić Bogu?” — Dz 11,17 (UBG)

„W Antiochii też po raz pierwszy uczniów nazwano chrześcijanami.” — Dz 11,26 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: apostoł Piotr, wierzący z obrzezania, Barnaba, Saul, prorok Agabos, mężczyźni z Cypru i Cyreny. Miejsca: Judea i Jerozolima, Jafa i Cezarea (w relacji Piotra), Fenicja, Cypr, Cyrena, Tars, Antiochia. Wydarzenia: obrona przyjęcia pogan, powtórzenie widzenia płótna, rozwój zboru w Antiochii, nazwanie uczniów chrześcijanami, proroctwo głodu i zbiórka pomocy dla Judei.

Główna myśl rozdziału

Rozdział pokazuje, że wspólnota rozstrzyga spór, wracając do tego, co Bóg rzeczywiście uczynił i powiedział, a nie do ludzkich uprzedzeń — świadectwo o zstąpieniu Ducha „tak jak na nas na początku” zamyka usta zarzutom. Piotr nie stawia własnego autorytetu ponad Bożym działaniem, lecz pyta: „kim ja jestem, abym mógł zabronić Bogu?”. Antiochia staje się obrazem żywej wiary w praktyce: roczne nauczanie i natychmiastowa, konkretna troska o braci dotkniętych głodem. Przyjęcie pogan nie jest tu ludzkim ustępstwem, lecz uznaniem woli Bożej: „i poganom dał Bóg pokutę ku życiu”.

Studiuj tekst słowo po słowie w interlinii Dziejów 11.

Zobacz też: Apostoł (szaliach) · Dzieje Apostolskie · Saul · Agabos — znaczenie imienia · Piotr — znaczenie imienia · Barnaba — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 10 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 12 →

Dzieje Apostolskie 12 zestawiają dwa oblicza władzy i mocy Bożej. Król Herod zabija Jakuba i więzi Piotra podczas Święta Przaśników, lecz anioł cudownie uwalnia apostoła z zamkniętej celi. Sam Herod, gdy przyjmuje boską cześć od tłumu, ginie porażony, a słowo Pana rozrasta się dalej.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 12?

Herod zaczyna gnębić kościół: zabija mieczem Jakuba, brata Jana, a widząc, że to podoba się Żydom, chwyta również Piotra. Dzieje się to w dni Przaśników, więc król zamierza wydać go ludowi dopiero po święcie Paschy. Piotr, strzeżony przez szesnastu żołnierzy, trafia do więzienia, a kościół „nieustannie modlił się za niego do Boga”.

Nocą przed procesem zjawia się anioł Pana; w celi jaśnieje światło, łańcuchy opadają z rąk Piotra, a apostoł idzie za aniołem, sądząc, że to widzenie. Mijają straże, żelazna brama otwiera się sama, a gdy wychodzą na ulicę, anioł znika. Piotr dochodzi do siebie i wyznaje: „Teraz wiem na pewno, że Pan posłał swego anioła i wyrwał mnie z ręki Heroda”.

Piotr przychodzi do domu Marii, matki Jana zwanego Markiem, gdzie wielu zebrało się na modlitwie. Służąca Rode, poznawszy jego głos, z radości nie otwiera bramy, lecz biegnie oznajmić, że Piotr stoi na zewnątrz; zebrani nie dowierzają, mówiąc najpierw „Oszalałaś!”, a potem „To jego anioł”. Gdy w końcu otwierają i widzą Piotra, są zdumieni; on daje im znak, by zamilkli, opowiada, jak Pan wyprowadził go z więzienia, prosi, by powiadomić Jakuba i braci, i odchodzi w inne miejsce. Rankiem wśród żołnierzy powstaje niemałe poruszenie, a Herod, nie znalazłszy Piotra, przesłuchuje strażników i każe ich stracić, po czym wyjeżdża do Cezarei.

W Cezarei zjawiają się mieszkańcy Tyru i Sydonu, na których Herod był zagniewany; przez podkomorzego Blasta zabiegają o pokój, bo ich kraj zaopatrywał się w żywność z ziem królewskich. W wyznaczonym dniu Herod, ubrany w szaty królewskie, zasiada na tronie i wygłasza mowę, a lud woła: „Głos Boga, a nie człowieka!”. Ponieważ nie oddał chwały Bogu, anioł Pana natychmiast go uderza i król umiera, „stoczony przez robactwo”. Rozdział zamyka wyraźny kontrast: „słowo Pana rozrastało się i rozmnażało”, a Barnaba i Saul, wykonawszy posługę, wracają z Jerozolimy, zabierając ze sobą Jana Marka.

Kluczowe wersety

„W tej chwili uderzył go anioł Pana, dlatego że nie oddał chwały Bogu, i wyzionął ducha, stoczony przez robactwo.” — Dz 12,23 (UBG)

„A słowo Pana rozrastało się i rozmnażało.” — Dz 12,24 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: król Herod, apostoł Jakub (brat Jana), apostoł Piotr, anioł Pana, Maria (matka Jana Marka), służąca Rode, Barnaba i Saul, Jan zwany Markiem. Miejsca: Jerozolima (więzienie, dom Marii), Cezarea, Tyr i Sydon. Wydarzenia: zabicie Jakuba i uwięzienie Piotra w dni Przaśników, modlitwa kościoła, cudowne uwolnienie przez anioła, śmierć Heroda i dalszy wzrost słowa Bożego.

Główna myśl rozdziału

Rozdział pokazuje, kto naprawdę panuje nad biegiem wydarzeń. Kościół nie sięga po miecz ani intrygę — jego bronią jest nieustanna modlitwa, którą Bóg odpowiada realnym wybawieniem Piotra. Los Heroda jest ostrzeżeniem: kto przyjmuje chwałę należną Bogu, sam ginie, bo cześć oddaje się Stwórcy, a nie człowiekowi. Zamykające zdanie o słowie, które „rozrastało się i rozmnażało”, stawia trwałość Bożego przesłania ponad przemijającą potęgą władców.

Studiuj tekst słowo po słowie w interlinii Dziejów 12.

Zobacz też: Apostoł (szaliach) · Dzieje Apostolskie · Rode · Saul · Herod — znaczenie imienia · Piotr — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 11 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 13 →

Dzieje Apostolskie 13 rozpoczynają pierwszą podróż misyjną. Duch Święty odłącza Barnabę i Saula, którzy głoszą na Cyprze, gdzie oślepiony zostaje czarownik Elimas. W Antiochii Pizydyjskiej, w dzień szabatu, Paweł wygłasza wielką mowę o historii Izraela i zmartwychwstałym Jeszui (Jezusie), a wobec sprzeciwu Żydów zwraca się do pogan.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 13?

W kościele w Antiochii prorocy i nauczyciele pełnią służbę Panu i poszczą, gdy Duch Święty mówi: „Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła”. Po poście, modlitwie i nałożeniu rąk zostają wysłani. Przez Seleucję docierają na Cypr; w Pafos spotykają czarownika i fałszywego proroka Bar-Jezusa (Elimasa), który odwodzi prokonsula Sergiusza Pawła od wiary. Saul, zwany też Pawłem, napełniony Duchem, poraża go ślepotą, a prokonsul uwierzył, zdumiony nauką Pana.

Po odejściu Jana, który wraca do Jerozolimy, Paweł i towarzysze przybywają do Antiochii Pizydyjskiej i w szabat wchodzą do synagogi. Po odczytaniu Prawa i Proroków Paweł wstaje i wygłasza mowę: przypomina wybór ojców, wyjście z Egiptu, wędrówkę po pustyni, sędziów aż do Samuela, króla Saula i Dawida — „męża według mego serca”. Z potomstwa Dawida, zgodnie z obietnicą, Bóg wzbudził Izraelowi Zbawiciela, Jeszuę.

Paweł głosi, że mieszkańcy Jerozolimy, nie znając głosów proroków czytanych w każdy szabat, wypełnili je, skazując Jeszuę; zdjęto go z drzewa i złożono w grobie, lecz Bóg wskrzesił go z martwych. Powołując się na Psalm drugi i inne teksty, dowodzi, że Mesjasz „nie doznał zniszczenia”. Stąd płynie przesłanie: przez Niego zwiastuje się przebaczenie grzechów i usprawiedliwienie w tym, w czym Prawo Mojżesza usprawiedliwić nie mogło.

Gdy wychodzili, poganie proszą, by mówić do nich w następny szabat, a wielu Żydów i pobożnych prozelitów idzie za Pawłem i Barnabą, którzy radzą im trwać w łasce Boga. W następny szabat zbiera się niemal całe miasto, lecz Żydzi, widząc tłumy, pełni zawiści bluźnią. Paweł i Barnaba oświadczają odważnie, że słowo Boże miało być zwiastowane najpierw Izraelowi, lecz wobec odrzucenia zwracają się do pogan, powołując się na proroczy nakaz, by być światłością dla pogan. Poganie radują się, wielbią słowo Pańskie, a uwierzyli wszyscy, którzy „byli przeznaczeni do życia wiecznego”. Słowo rozeszło się po całej krainie, lecz podburzeni przez Żydów notable wzniecają prześladowanie; wypędzeni apostołowie strząsają pył z nóg i idą do Ikonium, a uczniowie zostają pełni radości i Ducha Świętego.

Kluczowe wersety

„I przez niego każdy, kto uwierzy, jest usprawiedliwiony we wszystkim, w czym nie mogliście być usprawiedliwieni przez Prawo Mojżesza.” — Dz 13,39 (UBG)

„Ustanowiłem cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi.” — Dz 13,47 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

Osoby: Barnaba, Saul zwany Pawłem, prorocy i nauczyciele z Antiochii, czarownik Bar-Jezus (Elimas), prokonsul Sergiusz Paweł, Jan (Marek). Miejsca: Antiochia (Syryjska), Seleucja, Cypr — Salamina i Pafos, Perge w Pamfilii, Antiochia Pizydyjska, Ikonium. Wydarzenia: posłanie przez Ducha, oślepienie Elimasa i wiara prokonsula, szabatowa mowa Pawła w synagodze, zwrot ku poganom i prześladowanie.

Główna myśl rozdziału

Mowa Pawła jest wzorem sięgania do całego Pisma: prowadzi słuchaczy przez dzieje Izraela, by pokazać, że zmartwychwstały Jeszua wypełnia obietnice dane ojcom, potwierdzone głosami proroków czytanych w każdy szabat. Usprawiedliwienie ogłoszone jest jako dar wiary w Mesjasza, sięgający tam, gdzie samo Prawo nie mogło. Apostołowie wciąż zaczynają od synagogi i szabatu, a dopiero wobec odrzucenia niosą światło dalej — aż po krańce ziemi, zgodnie z tym, co Pan nakazał.

Studiuj tekst słowo po słowie w interlinii Dziejów 13.

Zobacz też: Sabat · Mesjasz (Maszijach) · Jeszua (Jezus) · Dzieje Apostolskie · Saul · Sergiusz Paweł

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 12 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 14 →

Ananiasz i Safira okłamują Ducha Świętego co do ceny sprzedanej ziemi i padają martwi, a wspólnotę ogarnia wielki strach. Przez ręce apostołów dzieją się cuda, więc sanhedryn ponownie ich więzi. Anioł uwalnia ich nocą, a przed Radą Piotr wyznaje: „Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi”. Głos rozsądku zabiera faryzeusz Gamaliel.

Co dzieje się w Dziejach Apostolskich 5?

Rozdział otwiera dramat we wspólnocie. Ananiasz z żoną Safirą sprzedają posiadłość, lecz „odłożył sobie część pieniędzy”, udając pełną ofiarę. Piotr demaskuje kłamstwo: „Nie okłamałeś ludzi, lecz Boga”. Ananiasz pada nieżywy, a po trzech godzinach — również Safira. „I wielki strach ogarnął cały kościół i wszystkich, którzy to słyszeli.” Scenę można prześledzić w interlinii Dziejów 5.

Mimo to „przez ręce apostołów działo się wiele znaków i cudów wśród ludu”. Chorych wynoszono na ulice, by choć cień przechodzącego Piotra padł na niektórych, a z okolicznych miast przynoszono dręczonych, „a wszyscy zostali uzdrowieni”. Rosnący ruch budzi zazdrość najwyższego kapłana i saduceuszy, którzy więżą apostołów. W nocy „anioł Pana” otwiera drzwi więzienia i posyła ich z powrotem do świątyni, by mówili „wszystkie słowa tego życia”.

O świcie apostołowie znów nauczają w świątyni. Postawieni przed Radą, słyszą zarzut, że napełnili Jerozolimę swoją nauką. Piotr odpowiada wyznaniem posłuszeństwa Bogu i głosi zmartwychwstałego Jeszuę (Jezusa): „Bóg naszych ojców wskrzesił Jezusa, którego wy zabiliście, zawiesiwszy na drzewie”. Dodaje, że Bóg wywyższył go „swoją prawicą, aby był władcą i zbawicielem”. Rozwścieczona Rada chce ich zabić, lecz faryzeusz Gamaliel radzi ostrożność; przypomina Teudasa i Judasza Galilejczyka, których ruchy się rozpadły, i ostrzega: „Ale jeśli pochodzi od Boga, nie będziecie mogli tego zniszczyć”. Apostołów biczują i wypuszczają, a oni nie przestają „codziennie w świątyni i po domach nauczać i głosić Jezusa Chrystusa”.

Kluczowe wersety

„Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi.” — Dz 5,29 (UBG)

„Ale jeśli pochodzi od Boga, nie będziecie mogli tego zniszczyć, aby się czasem nie okazało, że walczycie z Bogiem.” — Dz 5,39 (UBG)

Osoby, miejsca i wydarzenia

W pierwszej scenie występują Ananiasz i Safira oraz Piotr, który odsłania ich zmowę „aby wystawić na próbę Ducha Pańskiego”. Dalej działają apostołowie, najwyższy kapłan i saduceusze „pełni zazdrości”, anioł Pana otwierający więzienie oraz „faryzeusz, imieniem Gamaliel, nauczyciel prawa, szanowany przez wszystkich”. W jego mowie przywołani zostają dwaj wcześniejsi buntownicy: Teudas i „Judasz Galilejczyk” z czasów spisu.

Miejscami są Jerozolima, świątynia (przedsionek Salomona), publiczne więzienie i Rada. Wydarzenia to sąd nad kłamstwem we wspólnocie, fala uzdrowień, cudowne uwolnienie z więzienia, drugie przesłuchanie i ubiczowanie apostołów, którzy odchodzą, „ciesząc się, że stali się godni znosić zniewagę dla imienia Jezusa”.

Główna myśl rozdziału

Świętość wspólnoty i odwaga świadectwa idą w parze. Kłamstwo wobec Ducha Świętego jest kłamstwem wobec Boga i traktowane jest śmiertelnie poważnie. Zewnętrzny nacisk władzy nie zatrzymuje głoszenia, bo obowiązuje zasada: „Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi”. Rada Gamaliela stawia probierz — dzieło od Boga jest niezniszczalne — a apostołowie przyjmują cierpienie za imię Jeszui z radością. Cudowne otwarcie więzienia przez anioła podkreśla, że żadne zamki nie powstrzymają Bożego posłania, gdy Bóg sam kieruje swoich świadków z powrotem do świątyni.

Zobacz też: Sanhedryn · Świątynia (Bejt haMikdasz) · Ananiasz — znaczenie imienia · Safira — znaczenie imienia · Piotr — znaczenie imienia · Gamaliel — znaczenie imienia

Rozdziały: ← Dzieje Apostolskie 4 · Dzieje Apostolskie — cała księga · Dzieje Apostolskie 6 →